احسن الحدیث

تغذیه کودکان

موارد تغذیه کودکان یک تا شش سال

در طول دومين سال زندگي سرعت رشد كودك كم مي شود . وزن يك كودك در 2 سالگي تقريباً 4 برابر وزن هنگام تولد و در 4 سالگي قد كودك دو برابر قد زمان تولد است . الگوي رشد و ميزان فعاليت به طور وسيعي در كودكان متفاوت است. ولي در كل اگر غذاي كافي در دسترس كودك بوده وضعيت رواني محيط نيز مطلوب باشد؛ كودك فقط به اندازه نياز غذا مصرف خواهد كرد.
ـ چربي ها :
كودكان بايد از سنين پايين براي دريافت رژيم با چربي كمتر عادت كنند. چرا كه بيماري هاي قلبي عروقي از سنين اوليه زندگي آغاز مي شود . توافق بر اين است كه طي دو سال اول زندگي چربي و كلسترول در رژيم غذايي كودكان نبايد محدود شود. ولي در كودكان بالاي دو سال توصيه مي شود كه ميزان چربي دريافتي به 30% انرژي دريافتي محدود گردد .
ـ كربوهيدرات ها :
بيش از نصف انرژي كسب شده توسط كودكان از كربوهيدرات هاست. در مقايسه با بزرگسالان در رژيم غذايي كودكان اين سنين ،مواد قندي درصد بيشتري از انرژي دريافتي روزانه را فراهم مي كند. بهتر است اين مواد از قندهاي طبيعي مثل ميوه ها ، شير و كربوهيدرات هاي پيچيده از قبيل غلات ، نان ها ، حبوبات و ... باشد.

فيبر رژيم غذايي :

غذاهايي كه حاوي فيبر بالا هستند اصولا حجيم بوده و ممكن است بر روي انرژي دريافتي كودكان خردسال كم اشتها اثر بگذارند . لذا بهتر است اين مواد در ميان وعده مصرف شوند. بهتر است به دليل تاثيرات مفيد فيبر در پيشگيري از انواع بيماري ها كودكان از سنين پايين به مصرف مقدار كافي سبزيجات ، ميوه ها و دانه هاي گياهي تشويق شوند.


پروتئين ها :
پروتئين هاي حيواني داراي كيفيت بالاتر نسبت به پروتئين هاي گياهي هستند . ولي خوشبختانه پروتئين هاي گياهي كمبودهاي يكساني ندارند وبا مصرف روزانه غذاهاي متنوع مثل غلات ، سبزي ها ، حبوبات ، آجيل ها و... يك غذاي پروتئيني با تركيب خوب به دست مي آيد . به عنوان مثال مصرف حبوبات و غلات به صورت توأم با همديگر را كامل كرده و از اين همراهي پروتئين با كيفيت بالا حاصل مي شود(مثلاً عدس پلو). روش ديگر براي بهبود كيفيت پروتئين هاي گياهي مصرف آن ها به همراه مقدار كمتري پروتئين حيواني است. مثلا مصرف ماكاروني با پنير يا لوبيا با گوشت كم و...؛ شير نيز منبع پروتئيني قابل دسترس و خوبي است. به طوري كه يك ليوان شير حدود 8/5 گرم پروتئين و دوليوان شير نصف پروتئين مورد نياز كودك 6-4 ساله را تامين مي كند. تخم مرغ نيز جزو پروتئين هاي با ارزش بسيار بالاست. حبوبات پروتئين زيادي داشته و مي توانند جانشين گوشت شوند . به شرطي كه همراه با غلات مصرف شوند.


عادات غذايي كودكان يك تا 6 سال :
در مقايسه با بزرگسالان تكرار مصرف غذا مي تواند تنفر كودكان را از آن غذا كاهش و آن ها را از عدم پذيرش به سوي تمايل سوق دهد. چون رشد كودك در اين دوران نسبتاً كند مي شود اشتها نيز كاهش يافته و اين مسئله باعث نگراني والدين مي شود. اغلب اين بازه، دوره سختي براي والدين است؛ چون آن ها در مورد كافي بودن رژيم غذايي كودكان خود نگران بوده و از رفتار نامعقول كودك نااميد مي شوند. جنجال بر سر غذا خوردن اين كودكان بي فايده است و نمي توان كودكان را با زور وادار به خوردن غذا كرد. ولي خوشبختانه اين دوران موقتي و گذرا است. اشتهاي كودكان نيز دراين دوره غالباً غير قابل پيش بيني است . ممكن است مصرف غذا در يك وعده همراه با اشتهاي كافي باشد و در وعده بعدي اصلا غذايي توسط كودك مصرف نشود. عموماض وعده هاي بعد از ظهر بهتر مورد پذيرش است.

ويژگي هاي غذاي كودكان 6-1 ساله :

* بايد بين غذاهاي خشك و مرطوب تعادل برقرار شود. اگر به كودك تكه اي گوشت خشك داده مي شود، مي توان همراه آن از سيب زميني آب پز استفاده كرد.
* تركيباتي از غذاهاي با طعم تند مثل غذاهاي با طعم اسيدي ، غذاهاي پررنگ مثل گوجه فرنگي ، فلفل سبز و هويج در وعده هاي غذايي كودك داده شود.
* خوردن سالادهاي مخلوط سخت تر از خوردن قطعات سبزي هاي خام به صورت مجزا است.
* غذاهاي با قطعات كوچك كه كودكان مي توانند با وسايل غذاخوري آن ها را بردارند؛ بيشتر مورد توجه كودكان است.
* بهتر است براي كودكان غذاهايي تهيه كرد كه نرم بوده و جويدنش آسان باشد. ترد بوده و در دهان صداهاي جالبي داشته باشد.
*اصلي ترين علت عدم پذيرش گوشت طعم آن نيست ؛ بلكه بافت سفت آن است. گوشت به شكل كتلت يا كباب بهتر قبول مي شود.»

شيرهاي با ماندگاري طولاني به دليل استريل شدن توسط حرارت و بسته بندي مناسب مطمئن از نظر عدم آلودگي ميكروبي هستند و مي توانيد مطمئن باشيد كه نگهدارنده نيز ندارند. ولي برخي از ويتامين هاي اين شيرها در اثر همين فرايند حرارتي از دست مي رود. اگر غذاي عمده فرزند شما شير نيست اين امر مشكلي ندارد و ساير غذاها ويتامين هاي مورد نياز او را تامين خواهند كرد؛ ولي اگر فرزندتان بيشتر مواد مغذيش را از طريق شير تامين مي كند بهتر است از شيرهاي پاستوريزه بدون جوشاندن استفاده كنيد. البته اخيراً شيرهاي استريل غني شده با انواع ويتامين ها هم به بازار آمده كه قابل توصيه است.
كاكائو و قهوه به دليل داشتن كافئين ، تانن و اگزالات مانع از جذب كلسيم شير مي شود. شيرهاي ميوه اي بهتر از شير كاكائو است. ولي اگر فرزندتان ابدا شير ساده يا ميوه اي نمي خورد چاره اي نيست و اين آخرين راه شما براي خوراندن شير به اوست.
نوع شير توصيه شده براي كودكان را اگر بخواهيم طبقه بندي كنيم :

ـ شيرهاي باماندگاري طولاني غني شده
ـ شيرهاي يارانه اي پاستوريزه بدون جوشاندن
ـ شيرهاي با ماندگاري طولاني معمولي
ـ شير يارانه اي جوشيده شده
ـ شيرهاي فله جوشيده شده
ـ شير خام هم كه اصلا توصيه نمي شود.

-----------------

منبع

فروشگاه و معرفی آثار استاد دکترمحمد علی انصاری