• تـازه هـا
  • آموزش قرآن
  • پربازدید

حسد و ریشه اصلی آن،استاد مفسر دکترمحمدعلی

دریافت فایل صوتی

حجم: 2 MB

زمان: 11:36 دقیقه

بیشتر...

مسابقات دانشجویان دمیدن روح قرآن در جشن فرهنگی

سید‌عبدالمجید میردامادی با بیان این‌که مشهد امروز در میان

بیشتر...

مهم‌ترین وظیفه پژوهشگران نظام‌سازی قرآنی است/

اختتامیه اولین همایش بین‌المللی مطالعات میان‌رشته‌ای قرآن

بیشتر...

مسابقه سراسری تفسیر قرآن «نورالهدی» برگزار شد

رجب، ماه رهایی، گفتاری برای آمادگی ورود به ماه رجب

آمار بازدید

-
بازدید امروز
بازدید دیروز
کل بازدیدها
34500
62285
83847495
امروز جمعه, 08 اسفند 1399
اوقات شرعی

زوجیت در گیاهان

شرح آیات 7 لغایت 9 سوره مبارکه شعرا

7أَ وَ لَمْ یَرَوْا إِلَى الأَرْضِ کَمْ أَنْبَتْنا فِیها مِنْ کُلِّ زَوْج کَرِیم

8إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیَةً وَ ما کانَ أَکْثَرُهُمْ مُؤْمِنِینَ

9وَ إِنَّ رَبَّکَ لَهُوَ الْعَزِیزُ الرَّحِیمُ

ترجمه:

7 ـ آیا آنان به زمین نگاه نکردند که چقدر از انواع گیاهان پر ارزش در آن رویاندیم؟!

8 ـ در این، نشانه روشنى است (بر وجود خدا); ولى بیشترشان هرگز مؤمن نبوده اند!

9 ـ و پروردگار تو عزیز و رحیم است!

تفسیر:

زوجیت در گیاهان

در آیات گذشته سخن از اعراض کافران، از آیات تشریعى، یعنى قرآن مجید بود، و در آیات مورد بحث، سخن از اعراض آنها از آیات تکوینى و نشانه هاى خدا در پهنه آفرینش است، آنها نه تنها، گوش جان خود را بر سخنان پیامبر(صلى الله علیه وآله) مى بستند، بلکه چشم هاى خود را نیز از دیدن نشانه هاى حق در اطراف خود محروم مى ساختند.

نخست مى گوید: «آیا آنها به زمین نگاه نکردند، چه بسیار گیاهان از انواع مختلف، نر و ماده، زیبا و جالب و پرفایده در آن آفریدیم» (أَ وَ لَمْ یَرَوْا إِلَى الأَرْضِ کَمْ أَنْبَتْنا فِیها مِنْ کُلِّ زَوْج کَرِیم).(1)

در اینجا تعبیر به «زوج» در مورد گیاهان قابل دقت است، گرچه غالب مفسران «زوج» را به معنى نوع و صنف، و ازواج را به معنى انواع و اصناف گرفته اند، ولى چه مانعى دارد که زوج را به معنى معروفش که قبل از هر معنى دیگر به ذهن مى آید، بگیریم و اشاره به زوجیت در جهان گیاهان باشد؟!

در گذشته انسان ها کم و بیش فهمیده بودند که، بعضى از گیاهان داراى نوع نر و نوع ماده است، و براى بارور ساختن گیاهان از طریق تلقیح، استفاده مى کردند، این مسأله در مورد درختان نخل، کاملاً شناخته شده بود، ولى، نخستین بار «لینه» دانشمند و گیاه شناس معروف «سوئدى»، در اواسط قرن 18 میلادى، موفق به کشف این واقعیت شد که: مسأله زوجیت در دنیاى گیاهان تقریباً یک قانون عمومى است و گیاهان نیز همانند غالب حیوانات، از طریق آمیزش نطفه نر و ماده بارور مى شوند و سپس میوه مى دهند.

ولى قرآن مجید قرن ها قبل از این دانشمند، کراراً در آیات مختلف به زوجیت، در جهان گیاهان اشاره کرده (در آیات مورد بحث، و در سوره «رعد»، آیه 3، و «لقمان»، آیه 10 و سوره «ق»، آیه 7) و این خود یکى از معجزات علمى قرآن است.

واژه «کریم» در اصل به معنى هر چیز پر ارزش است، گاه در مورد انسان به کار مى رود، گاه گیاهان، و گاهى حتى نامه توصیف به «کریم» مى شود مانند سخن ملکه «سبأ» در مورد نامه سلیمان: (إِنِّی أُلْقِیَ إِلَیَّ کِتابٌ کَرِیمٌ).(2)

و منظور از گیاه کریم، گیاهان پرفایده است و البته هر گیاهى داراى فوائدى است که با پیشرفت علم این حقیقت روز به روز آشکارتر مى شود.

* * *

در آیه بعد، به عنوان تأکید و تصریح بیشتر، مى فرماید: «در این خلقت گیاهان ارزشمند، نشانه روشنى بر وجود خدا است» (إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیَةً).

آرى، توجه به این واقعیت که این خاک ظاهراً بى ارزش، با داشتن یک ترکیب معین، مبدأ پیدایش انواع گل هاى زیبا، درختان پر ثمر و میوه هاى رنگارنگ با خواص کاملاً متفاوت است، بیانگر نهایت قدرت خدا است، اما این کوردلان آنچنان غافل و بى خبرند که این گونه آیات الهى را مى بینند، باز هم در غفلتند; چرا که کفر و لجاج در قلب آنها رسوخ کرده، لذا، در پایان آیه مى فرماید: «اکثر آنها هرگز مؤمن نبوده اند» (وَ ما کانَ أَکْثَرُهُمْ مُؤْمِنِینَ).

یعنى این بى ایمانى همچون یک صفت راسخ در آنها شده، و چه جاى تعجب، که از این آیات بهره نگیرند; زیرا قابلیت محل نیز از شرائط اصلى تأثیر است همان گونه که در مورد قرآن مى خوانیم: هُدىً لِلْمُتَّقِیْنَ: «مایه هدایت پرهیزکاران است».(3)

* * *

در آخرین آیه مورد بحث، با تعبیرى که هم نشانه تهدید است و هم تشویق، هم بیم است و هم امید، مى فرماید: «پروردگار تو عزیز و رحیم است» (وَ إِنَّ رَبَّکَ لَهُوَ الْعَزِیزُ الرَّحِیمُ).

«عزیز» به معنى قدرتمندى است که شکست ناپذیر است، هم توانائى بر ارائه آیات بزرگ دارد، و هم در هم کوبنده تکذیب کنندگان است، ولى با این حال «رحیم» است و رحمت واسعه اش همه جا را فرا گرفته، و بازگشت جدى به سوى او در یک لحظه کوتاه کافى است که تمام نظر لطف او را متوجه انسان سازد و بر گناهان گذشته اش قلم عفو کشد.

ممکن است مقدم داشتن صفت «عزیز» بر «رحیم» در اینجا به خاطر این باشد که اگر رحیم را مقدم مى داشت ممکن بود از آن احساس ضعف شود، اما عزیز را مقدم مى دارد، تا روشن گردد که در نهایت قدرت، بسیار مهربان است.

* * *


1 ـ معمولاً ماده «رؤیت» بدون «الى» متعدى به مفعول مى شود، و حتى گاه دو مفعول مى گیرد و اگر مى بینیم در اینجا با «الى» متعدى شده به خاطر این است که: به معنى نظر مى باشد که اشاره به نگاهدقیق و غیر سطحى است.

2 ـ نمل، آیه 29.

3 ـ بقره، آیه 2.

..............................

تفسیر نمونه

فروشگاه و معرفی آثار استاد دکترمحمد علی انصاری

  • تفسیر مشکات(1)

    مهم ترین ویژگی این تفسیر، کوشش در تبیین بعد هدایتی قرآن، یعنی هدف اصلی نزول است:

  • پیامبر مکرم اسلام (ص) فرمودند:
    «اَفْضَلُ الْعِبادَةِ اِنْتِظارُ الْفَرَجِ»
    با فضیلت‌ترین عبادت،

  • گفتارهایی درباره امامت امام علی علیه السلام

    • اثر مکتوب
    • انتشار: 1398
    • شابک:
  • نگاهی به ارتباط فرزندان با پدر و مادر

  • نهج‌البلاغه تبلور اندیشۀ بزرگ‌انسان الهی، برترین الگوی تربیت‌یافتۀ مکتب وحی و توحید و انسانِ کامل

  • نج‌البلاغه تبلور اندیشۀ بزرگ‌انسان الهی، برترین الگوی تربیت‌یافتۀ مکتب وحی و توحید و انسانِ کامل

  • مجموعه شماره یک

    زن از منظر قرآن-زن از منظر قرآن کریم

    زن و مرد- بررسی جایگاه و ارتباطات زن و مرد

  • مجموعه بیان3 حاوی 144 DVD در 6 آلبوم، دور سوم تفسیر کامل قرآن کریم است که به‌صورت تصویری به‌همراه

  • پرتویی از روایات غدیر


    • اثر مکتوب
    • انتشار: 1397
    • شابک:
      978-600-99784-7-2

      انتشارات:
  • آیه‌ای که محرمات الهی را بیان می کند چه ارتباطی با ولایت دارد؟
    اکمال دین و اتمام نعمت چه

  • چگونه مسئله ولایت از آیه تبلیغ فهمیده می شود؟
    چه نکته ای هم سنگ تمام رسالت پیامبر (ص) است


  • ولی در آیه ولایت به چه معناست؟ / دادن انگشتر در نماز به حضور قلب چه سازگاری‌ای دارد؟