پیامبر اکرم (ص) : خانه های خویش را با تلاوت قرآن نورانی کنید.

احسن الحدیث

ایمان اجبارى بیهوده است

شرح آیات 99 و 100 سوره مبارکه یونس

99وَ لَوْ شاءَ رَبُّکَ لآمَنَ مَنْ فِی الأَرْضِ کُلُّهُمْ جَمیعاً أَ فَأَنْتَ تُکْرِهُ النّاسَ حَتّى یَکُونُوا مُؤَْمِنینَ

100وَ ما کانَ لِنَفْس أَنْ تُؤْمِنَ إِلاّ بِإِذْنِ اللّهِ وَ یَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذینَ لایَعْقِلُونَ

ترجمه:

99 ـ و اگر پروردگار تو مى خواست، تمام کسانى که روى زمین هستند، همگى (به اجبار) ایمان مى آوردند; آیا تو مى خواهى مردم را مجبور سازى که ایمان بیاورند؟! (ایمان اجبارى چه سودى دارد)؟!

100 ـ (اما) هیچ کس نمى تواند ایمان بیاورد، جز به فرمان خدا (و توفیق و یارى و هدایت او)! و پلیدى (کفر و گناه) را بر کسانى قرار مى دهد که نمى اندیشند.

تفسیر:

ایمان اجبارى بیهوده است

در آیات گذشته خواندیم: ایمان اضطرارى به هیچ دردى نمى خورد; به همین جهت، در نخستین آیه مورد بحث مى فرماید: «اگر پروردگار تو اراده مى کرد، همه مردم روى زمین ایمان مى آوردند» (وَ لَوْ شاءَ رَبُّکَ لآمَنَ مَنْ فِی الأَرْضِ کُلُّهُمْ جَمیعاً). َ

بنابراین، از ایمان نیاوردن گروهى از آنان دلگیر و ناراحت مباش، این لازمه اصل آزادى اراده و اختیار است، که گروهى مؤمن، و گروهى بى ایمان خواهند بود، «با این حال، آیا تو مى خواهى مردم را مجبور سازى که ایمان بیاورند»
(أَ فَأَنْتَ تُکْرِهُ النّاسَ حَتّى یَکُونُوا مُؤْمِنینَ).

این آیه، بار دیگر تهمت ناروائى را که دشمنان اسلام کراراً گفته و مى گویند با صراحت نفى مى کند، آنها مى گویند: اسلام آئین شمشیر است، و از طریق زور و اجبار بر مردم جهان تحمیل شده است.

آیه مورد بحث مانند بسیارى از آیات دیگر قرآن مى گوید: ایمان اجبارى بى ارزش است، و اصولاً دین و ایمان چیزى است که از درون جان برخیزد، نه از برون، و به وسیله شمشیر، و مخصوصاً پیامبر(صلى الله علیه وآله) را از اکراه و اجبار مردم بر ایمان و اسلام بر حذر مى دارد.

* * *

در عین حال در آیه بعد، این حقیقت را یادآور مى شود: درست است که انسان ها مختار و آزادند، «ولى باز اگر لطف الهى و فرمان پروردگار شامل حال آنها نشود، هیچ کس ایمان نمى آورد» (وَ ما کانَ لِنَفْس أَنْ تُؤْمِنَ إِلاّ بِإِذْنِ اللّهِ).

لذا آنها که در مسیر جهل و عدم تعقل گام بگذارند، و حاضر به استفاده از سرمایه فکر و خرد خویش نباشند، «خداوند رجس و پلیدى را بر آنها مى نهد» (وَ یَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذینَ لایَعْقِلُونَ).

آن چنان که موفق به ایمان نخواهند شد.

* * *

نکته ها:

1 ـ ممکن است در بدو نظر چنین تصور شود که: آیه اول و دوم با هم منافات دارند; زیرا آیه نخست مى گوید: خداوند کسى را به ایمان اجبار نمى کند، در حالى که آیه دوم مى گوید: تا فرمان و اراده پروردگار نباشد، کسى ایمان نمى آورد.

ولى، با توجه به یک نکته این منافات ظاهرى و ابتدائى بر طرف مى شود، و آن این که: ما عقیده داریم نه «جبر» صحیح است و نه «تفویض»، و واگذارى مطلق.

یعنى: نه چنان است که مردم در اعمال خود مجبور و بى اختیار باشند، و نه چنان است که به تمام معنى به حال خود واگذار شده باشند، بلکه در عین آزادى اراده، باز نیاز به امداد الهى دارند; زیرا این آزادى اراده را خدا به آنها مى دهد، عقل و خرد و وجدان پاک از مواهب او است، ارشاد پیامبران و هدایت کتب آسمانى نیز از ناحیه او مى باشد.

بنابراین، در عین آزادى اراده، باز هم سرچشمه این موهبت و آنچه محصول آن است، از ناحیه خدا است (دقت کنید).

* * *

2 ـ آخرین جمله آیه اخیر، یعنى «وَ یَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذینَ لایَعْقِلُونَ»، هرگز نباید به معنى جبر تفسیر شود; چرا که جمله «لایَعْقِلُونَ»، دلیل بر اختیار آنها است، یعنى نخست افراد از تعقل، تفکر و اندیشه سر باز مى زنند، و سرانجام به این مجازات گرفتار مى شوند که، «رجس» و پلیدى شک و تردید، و تاریکدلى، و بینش نادرست، بر آنها چیره مى شود، تا آنجا که توانائى ایمان از آنها سلب مى گردد.

اما باید توجه داشت، مقدمات آن را خودشان فراهم کرده اند، در واقع در چنین مواردى اذن و فرمان الهى براى ایمان وجود ندارد.

به تعبیر دیگر: این جمله اشاره به آن است که: اذن و فرمان خدا بى حساب نیست، آنها که لایق و شایسته اند مشمول آن مى شوند، و آنها که نالایقند محروم خواهند شد.
..........................
تفسیر نمونه

فروشگاه و معرفی آثار استاد دکترمحمد علی انصاری

  • مهم ترین ویژگی این تفسیر، کوشش در تبیین بعد هدایتی قرآن، یعنی هدف اصلی نزول است: «هُدىً

  • پرتویی از روایات غدیر


    • اثر مکتوب
    • انتشار: 1397
    • شابک:
      978-600-99784-7-2

      انتشارات:
  • آیه‌ای که محرمات الهی را بیان می کند چه ارتباطی با ولایت دارد؟
    اکمال دین و اتمام نعمت چه

  • چگونه مسئله ولایت از آیه تبلیغ فهمیده می شود؟
    چه نکته ای هم سنگ تمام رسالت پیامبر (ص) است


  • ولی در آیه ولایت به چه معناست؟ / دادن انگشتر در نماز به حضور قلب چه سازگاری‌ای دارد؟


    • چگونه آیه وضو شکل وضو گرفتن را بیان می کند؟
      دلیل اختلاف وضوی شیعیان و اهل سنت در چیست؟


    • مهم ترین ویژگی این تفسیر، کوشش در تبیین بعد هدایتی قرآن، یعنی هدف اصلی نزول است: «هُدىً

    • از آنجا که ساختار صحيفۀ سجاديه و شيوۀ امام زين‌العابدين(ع) در اين کتاب شريف، بر محور دعا

    • مهم ترین ویژگی این تفسیر، کوشش در تبیین بعد هدایتی قرآن، یعنی هدف اصلی نزول است: «هُدىً

    • پيامبر عظيم‌الشأن اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله نه فوق بشر، بلکه بشرِ برتر است؛ يعني انساني است که خود

    • مروری بر آیات شفاعت

      قیمت:5,000
      انتشار:1396
      شابک : 978-600-99784-1-0 انتشارات
    • سیمای یتیم در قرآن
      قیمت:8,000
      انتشار:1396
      شابک : 978-600-99744-0-3 انتشارات بیان
    • ممهم ترین ویژگی این تفسیر، کوشش در تبیین بعد هدایتی قرآن، یعنی هدف اصلی نزول است: «هُدىً

    • عید غدیر 1395

      قیمت:3,000
      انتشار:1395
      (1) جلسه
      تصویری
    • شرح دعای 42 صحیفه سجادیه

      قیمت:13,500
      انتشار:1396
      شابک : 978-964-8472-94-3
    • مجموعه «آیه‌ها» تلاشی است برای تبیین و شفاف‌سازی گزاره‌هایی از قرآن که ممکن است در نگاه ساده و

    • ...آنچه تا کنون از خُمکدۀ سخنان علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام نوشیدیم نشان می‌هد که در نگاه این

    •  استاد مفسر محمد علی انصاری،شارح این تراث علوی،نزدیک به سی سال از عمربا برکت خود را قرین وحی الهی

    • شخصیت با عظمت امام صادق (ع) در اذهان شیعیان با لقب "رئیس مذهب شیعه" پیوندی همیشگی خورده است.

      این

    • مجموعه «آیه‌ها» تلاشی است برای تبیین و شفاف‌سازی گزاره‌هایی از قرآن که ممکن است در نگاه ساده و

    • اندوه نامه

      خطبه سوم از مشهورترین و با اهمیت‌ترین خطب نهج البلاغه و به نام شقشقیه مشهور است

      80.000

    • فروغ حکمت

      شرح نهج البلاغه، جلد اول (خطبه های 3-1)، بهار 95

      35000 تومان

       

    • تفسیر موضوعی

      سیمای پیامبر(ص) در قرآن، تفسیر آیاتی است که در قرآن کریم درباره پیامبر رحمت آمده و

    • گفتارهای ویژه

      به بیان دیدگاه های حضرت درباره حقوق متقابل مردم و حاکمیت در نهج البلاغه می پردازد.