محمدعلی انصاری، استاد و مفسر قرآن کریم در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، با اشاره به تعبیر پیامبر اکرم(ص)، از ماه رمضان در فراز دوم خطبه شعبانیه که فرمودند: «هُوَ شَهْرٌ دُعِیتُمْ فِیهِ إِلَى ضِیَافَةِ اللَّهِ، ماهی که در آن شما را به مهمانی خدا دعوت کردهاند»، اظهار کرد: تعبیر مهمانی خدا از کلام نورانی رسول الله(ص) گرفته شده است.
وی با بیان اینکه رمضان از جنس میهمانیهای مادی نیست که پذیرایی در آن از جنس خوردنی، نوشیدنی و پوشیدنی باشد، ادامه داد: ماه مبارک رمضان، شهر الله است از این رو لازم است انسان برای ورود به این مهمانی و ضیافت و به حرمت میزبان، آمادگی لازم را کسب کند؛ این آمادگی بدان معنا نیست که فرد به جسم خود رسیده و تنپوشی زیبا و ظاهری آراسته داشته باشد، بلکه آنچه انسان را مورد احترام و حرمت میزبان این ماه قرار میدهد، آراستگی به لباس تقواست، زیرا انسان نیاز به جامهآرایی تقوا دارد.
تقوا، مهمترین نتیجه و حکمت ماه مبارک رمضان است
صاحب تفسیر «مشکاة» با اشاره به آیه 183 سوره بقره که خداوند میفرمایند: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ کَمَا کُتِبَ عَلَى الَّذِینَ مِن قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ، اى کسانى که ایمان آوردهاید روزه بر شما مقرر شده است همانگونه که بر کسانى که پیش از شما [بودند] مقرر شده بود، باشد که پرهیزگارى کنید»، ادامه داد: مهمترین نتیجه و حکمت رمضان، آراستن انسانها به تقوا است از این رو میتوان گفت پیام رمضان، تقوا است.
وی با بیان اینکه فرد باید بکوشد قبل از ورود به ماه بهار قرآن، در خود بازنگری داشته و در جان، وجود و روحش خانهتکانی انجام دهد، اظهار کرد: این بدان معناست که فرد چشم، گوش، دهان و خانه ذهن و افکار را بررسی کند تا تطهیر و طهارتی در دلش ایجاد شود؛ همچنین شنیدنیها و گفتنیها و دل را تحت کنترل گیرد و بکوشد دل را از کینهها و حسدها خالی کرده تا آینه صافی برای تابش انوار خداوند و فروغ الهی بر جان و دل در ایام ماه رمضان باشد.
تلاوت یعنی خواندن همراه با تدبّر و عمل
انصاری با اشاره به سخن رسول اکرم(ص) در فراز دوم خطبه شعبانیه که فرمودند: «أَنْ یُوَفِّقَکُمْ لِصِیَامِهِ وَ تِلَاوَةِ کِتَابِهِ، بخواهید که توفیق روزه این ماه و تلاوت قرآن در آن را به شما عنایت فرماید.»، گفت: برای اینکه مشمول لطف خداوند واقع شویم، ابتدا روزهداری و آنگاه تلاوت قرآن تأکید شده است، با این وجود تلاوت تنها به معنای خواندن نیست بلکه خواندن مسئولانه معنا میشود، به گونهای که فرد در پی آن حس مسئولیت کرده و به دنبال آن حرکت کند؛ همچنین تلاوت یعنی خواندنی که در پی آن تدبّر و عمل صورت گیرد، این در حالی است که قرائت، تنها به معنای خواندن است.
وی به بیان راهکارهایی از جانب رسول اکرم(ص) برای اینکه انسان مورد توجه خدا قرار گیرد، پرداخت و افزود: دستورالعملهای اجتماعی بسیاری برای ماه رمضان تبیین شده که احترام به بزرگان، رعایت حدود کوچکترها، آسانگرفتن کار برای زیردستان در این ماه و فرصتدادن به آنها برای عبادت خداوند، رسیدگی به مسائل نیازمندان به خصوص از طریق اطعام و افطار از جمله این موارد به شمار میرود.
اجتناب از حرام، بافضیلتترین عمل در ماه مهمانی خدا
انصاری ادامه داد: هنگامی که امیرالمؤمنین(ع) از رسول خدا(ص) سؤال کردند که ای رسول خدا(ص) بافضیلتترین عمل در این ماه چیست، ایشان فرمودند: «الورع عن محارم الله، اجتناب از حرام الهی»، بنابراین میتوان گفت عالیترین کار در رمضان که انسان را مشمول لطف ویژه خداوند قرار میدهد، اجتناب و ترک حرام خداوند بوده و بعد از آن، انجام طاعات و وظایف است.
این مدرس حوزه و دانشگاه با تأکید بر اینکه ترک حرام بر انجام طاعات و عبادات تقدم دارد، بیان کرد: انسان ابتدا باید وجودش را از حرام خداوند دور کرده و فاصله بگیرد و پس از آن به انجام طاعات که موجب آراستن میشود، بپردازد، به عبارت دیگر مرحله اول در ماه مبارک رمضان پیراستن و مرحله دوم آراستن است.
حضور در ماه رمضان، حضور در بزم برکت الهی است
وی با اشاره به فراز دوم خطبه شعبانیه که پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «أَنْفَاسُکُمْ فِیهِ تَسْبِیحٌ وَ نَوْمُکُمْ فِیهِ عِبَادَةٌ، نفسهای شما در آن ثواب تسبیح و ذکر خدا دارد و خواب شما ثواب عبادت»، اظهار کرد: مراد پیامبر(ص) خواب انسان مؤمن مسلمان و روزهدار است و نه خواب کسی که عمل به وظیفه نکند؛ لذا میتوان گفت ماه رمضان ماه برکات است و حضور در این ماه، حضور در بزم برکت الهی معنا میشود که این فرصت طلایی، تنها در ماه مبارک رمضان تحقق مییابد.
انجام حداقل وظایف موجب شمول برکات الهی میشود
انصاری با تأکید بر اینکه حضور در ماه مبارک رمضان و انجام حداقل وظایف نیز موجب شمول برکات الهی میشود، اظهار کرد: هر مقدار انسان فاصله خود و خدا را کم کند، غبارها را از خانه ذهن و دل بزداید و رضایت خدا و خلق را به دست آورد، به همان اندازه از برکات و فیوضات این ماه بیشتر استفاده کرده و به تعبیر دقیق دینی توفیقاتش در بهرهبرداری از این ماه پر فیض افزایش مییابد.
وی به تعبیر «لِکُلِّ شَیْءٍ رَبِیعٌ وَ رَبِیعُ الْقُرْآنِ شَهْرُ رَمَضَان، هر چیزی بهاری دارد و بهار قرآن، ماه رمضان است»، اشاره کرد و ادامه داد: بهار یعنی فصل رویش، حیات دوباره و زنده شدن، که این بدان معناست انسانها به برکت و به بهانه این ماه میتوانند با قرآن تجدید عهد کرده و حیاتی دوباره را با کلام وحی شروع کنند، همچنین زندگی خود را با کتاب هدایت پیوند دهند، به گونهای که قرآنی اندیشیده، عمل کرده و زندگی کنند.
بیشترین اثرگذاری قرآن بر دل انسانها، در ضیافتالله
مؤلف تفسیر «مشکاة» ابراز کرد: خداوند بیشترین اثرگذاری قرآن بر دل انسان ها را، در ماه مبارک رمضان قرار داده است، به همین خاطر رسول خدا(ص) فرمودند: «خواندن یک آیه قرآن در رمضان برابر با یک ختم کامل قرآن در خارج از این ماه است».
وی ماه مبارک رمضان را ظرفیت و فرصتی استثنایی دانست که بندگان باید خود را برای ضیافت خدا آماده و مهیا کنند و عنوان کرد: اگر مسلمانان صمیمانه و عاشقانه دل به قرآن سپرده و این کلام وحی را جزو برنامههای جدی و رسمی ماه رمضان و تلاوت قرآن، تدبر در آیات و آشتی با تفسیر را سرلوحه امور خود قرار دهند، موانع بین فرد و قرآن زدوده شده و در جان و وجودشان نفوذ میکند که این امر امکان استفاده از کتاب هدایت در بقیه ایام را فراهم کرده و بهار قرآن موجب میشود فرد حیات دیگری با قرآن بگیرد.