سیره معصومین(ع) و توصیههای دین تأکید فراوانی بر رعایت بسیاری از بایدها و نبایدها در نوع رفتار با حیوانات دارد و حتی توصیه شده که انسانها از برخی از حیوانات چون پرندگان و اسب و گوسفند نگهداری کنند و از این منظر میتوان گفت حیوان آزاری در رفتار مسلمانی جایی ندارد.
شاید برای خیلی از ما موضوع کوچک و غیر قابل اهمیتی باشد، اما وقتی نیک بیندیشیم درمییابیم رفتار با حیوانات به عنوان بخشی از مخلوقات الهی که انسانها از آنان بهرهبرداری میکنند نیازمند رعایت مؤلفههایی است.
اما چه بسیار انسانهایی که با فاصله گرفتن از رحمت و مهربانی که خداوند در نوع بشر قرار داده، زمینه آزار حیوانات بی آزار را به وجود میآورد و گاه این اقدامات فراتر رفته و زمینه انقراض نوع خاصی از حیوانات را به وجود میآورد.
سیره معصومین(ع) و توصیههای دین تأکید فراوانی بر رعایت بسیاری از بایدها و نبایدها در نوع رفتار با حیوانات دارد و حتی توصیه شده که انسانها از برخی از حیوانات چون پرندگان، اسب و گوسفند نگهداری کنند.
حجتالاسلام حامد شاهبیگی، امام جمعه شهرستان خوسف در این باره در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، گفت: در قرآن کریم آیاتی وجود دارد که دلالت بر تأکید خداوند بر حفظ نوع و گونه های مختلف حیوانات است.
تأکید بر حفظ نسل حیوانات در سوره هود
وی اظهار کرد: از جمله در آیه ۴۰ سوره هود خطاب به حضرت نوح آمده است که «....قُلْنَا احْمِلْ فِیهَا مِنْ كُلٍّ زَوْجَیْنِ اثْنَیْنِ وَأَهْلَكَ إِلَّا مَنْ سَبَقَ عَلَیْهِ الْقَوْلُ وَمَنْ آمَنَ وَمَا آمَنَ مَعَهُ إِلَّا قَلِیلٌ ... به نوح گفتیم از هر جفتی از حیوانات (نر و ماده) یك زوج در آن كشتی حمل كن، همچنین خاندانت را مگر آنها كه قبلا وعده هلاك آنان داده شده و همچنین مؤمنان را، اما جز عده كمی به او ایمان نیاوردند».
امام جمعه شهرستان خوسف بیان کرد: اگر در این سؤال تأمل کنیم که چرا خداوند به حضرت نوح(ع) فرمود که در کشتیای که ساخته بود از هر نوع حیوانی جفت آن را نیز کشتی حمل کند، به خاطر حفظ نوع حیوانات و بقاء آنان بود.
شاهبیگی ادامه داد: وقتی قرآن کریم با این صراحت تأکید دارد که حفظ و بقاء حیوانات بسیار حائز اهمیت است و حتی پیامبری چون نوح(ع) در مسیر رسالتش نیابد از این مهم غافل شود تکلیف برای بقیه ما بسیار روشن است.
وی افزود: از منظر فقهی نیز حیوانآزاری مورد نهی شدید قرار گرفت است و بسیار مشهور است که پیامبر(ص) درباره فردی که گربهای را محبوس کرده بود تا از گرسنگی بمیرد فرمود او به خاطر این عملش اهل عذاب شد.
مصداقهایی از نهی آزار حیوان در روایات
امام جمعه خوسف گفت: در سیره اهل بیت(ع) نیز بسیار حقوق حیوانات مورد تأکید قرار گرفته و از بریدن یال اسب، سوار کردن بار بیش از توان حیوان بر پشت او و یا بهرهکشی از حیوان به اندازهای که موجب خستگی او شود به شدت نهی شده است.
شاهبیگی اظهار کرد: در روایتی نقل شده که فردی باری را بر پشت حیوانی سوار کرده بود و بار به علت اینکه طراز نشده و درست جا گیری نشده بود کج بوده و موجب اذیت حیوان بود که معصوم(ع) به صاحب حیوان توصیه کرده اول بار را درست کند بعد به مسیر خود ادامه دهد.
وی بیان کرد: حیوانات به نعمت الهی هستند و منافعی برای انسان دارند و چون سایر نعمتهای الهی باید درست و صحیح از آنان بهرهبرداری نمود و زیبایی های خلفت را نیز میتوان در آفرینش و نوع زندگی آنان مشاهده کرد.
قرآن نوع آفرینش و زندگی حیوانات را جمال و زیبایی نامیده است
امام جمعه خوسف ادامه داد: خداوند در آیه ۵ و ۶ سوره نحل نیز به این زیبایی آفرینش حیوانات اشاره کرده و می فرماید:« وَالْأَنْعَامَ خَلَقَهَا لَكُمْ فِیهَا دِفْءٌ وَمَنَافِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ وَلَكُمْ فِیهَا جَمَالٌ حِینَ تُرِیحُونَ وَحِینَ تَسْرَحُونَ؛ و چارپایان را براى شما آفرید در آنها براى شما [وسیله] سرگرمى و سودهایى است و از آنها مى خورید و در آنها براى شما زیبایى است آنگاه كه [آنها را] از چراگاه برمىگردانید و هنگامى كه به چراگاه مىبرید»
شاهبیگی افزود: درباره نگهداری از حیوانات نیز در روایات معصومین(ع) توصیه به نگهداری برخی از حیوانات چون گوسفند، شتر، اسب و کبوتر شده و از نگهداری برخی از حیوانات چون سگ بجز سگ شکاری منع شده است.
وی یادآور شد: آیتالله جوادی آملی در کتاب مفاتیج الحیاه بخشی را به حقوق حیوانات از منظر دین اختصاص دادهاند که علاقمندان میتوانند به آن مراجعه کنند.
حکیمه بهمن زاده