• تـازه هـا
  • آموزش قرآن
  • پربازدید

موازی‌کاری آفت فعالیت‌های قرآنی/ رشته قرائت در

هادی ایزدپناهی ضمن بیان برخی از مشکلات جامعه قرآنی به ارائه

بیشتر...

قرآن جاذب است به این شرط که مربی ورزش قرآن آموزش

صدرالحفاظ حرم رضوی درباره جاذبه قرآن گفت: روزی یکی از

بیشتر...

افزایش نامتوازن اعتبارات بخش دین و مذهب در لایحه

سرجمع بودجه بخش دین و مذهب در لایحه بودجه سال ۹۷ نسبت به

بیشتر...

برگزاری هفتمین دوره آزمون سراسری حفظ کل قرآن با

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، هفتمین دوره آزمون

بیشتر...

توجه به امور مادی و معنوی در زندگی مومن واقعی

آیت‌الله رشاد درباره اینکه چگونه مومن واقعی بین امور
بیشتر...

آمار بازدید

-
بازدید امروز
بازدید دیروز
کل بازدیدها
39765
48863
119792697
امروز دوشنبه, 31 خرداد 1400
اوقات شرعی

«شیخ مفید» و تثبیت ارکان اندیشه شیعی

شیخ مفید برای اندیشه امامت اهمیت خاصی قائل بود و در راه اعتلای این اندیشه و تثبیت ارکان آن از هیچ تلاشی فروگذار نکرد. او با ورود در مناظرات با پیروان مذاهب مختلف توانست حقانیت امامیه را نشان دهد و پایه‌های اعتقادات آنان را استوارتر سازد.

او در سوم رمضان ۴۱۳ هجری درگذشت، در حالی‌که با تلاش‌های علمی و آثار متعدد خود در حوزه فقه و کلام و سایر علوم اسلامی، به اندیشه شیعه توسعه بیشتری بخشید.

به مناسبت سالروز رحلت عالم بزرگ جهان تشیّع مرحوم شیخ مفید شایسته است نگاهی ولو کوتاه به سیاهه کارهای علمی ایشان داشته باشیم. او در بیش از نیم قرن تلاش علمی خستگی ناپذیر توانست ده‌ها کتاب و رساله بلند و کوتاه را به رشته تحریر در آورد.

دامنه مطالعات او شامل بیشتر رشته‌های علمی دینی زمان خود بوده است؛ مانند علم کلام، تفسیر، فقه، اصول، تاریخ و... . اما متأسفانه از میان حدود ۱۷۰ عنوان کتاب و رساله‌ای که نجاشی در فهرست خود گزارش کرده تنها حدود ۴۰ کتاب باقی مانده است. با این وجود می‌توان با مراجعه به کتاب‌های باقی مانده و عناوین کتاب‌های مفقود ایشان، به حجم تلاش‌های علمی او پی برد و با گوشه‌ای از اندیشه‌های علمی او آشنا شد.

در این فرصت کوتاه با نمونه‌هایی از این اندیشه‌ها آشنا می‌شویم. شیخ مفید برای اندیشه امامت اهمیت خاصی قائل بود و در راه اعتلای این اندیشه و تثبیت ارکان آن از هیچ تلاشی فروگذار نکرد. او با ورود در مناظرات با پیروان مذاهب مختلف توانست حرف امامیه را به کرسی بنشاند و پایه‌های اعتقادات آنان را استوارتر سازد. بسیاری از این مناظرات در کتاب «الفصول المختارة» که توسط شاگرد برجسته او یعنی «شریف مرتضی علم‌الهدی» حفظ و به دست ما رسیده است.

آثار شیخ مفید در مهدویت

از دیگر کتاب‌های او در حوزه امامت کتاب «الافصاح في الامامة» است که در آن به اثبات امامت حضرت علی(ع) پرداخت و نظریه مخالفان را ابطال کرد. در حوزه مهدویت خوشبختانه برخی از رسائل شیخ مفید در این باب به دست ما رسیده است؛ از جمله «المسائل العشر فی الغیبة» که به پاسخ ده سؤال مهم در این موضوع پرداخته است. دیگر رسائل ایشان درباره مهدویت و غیبت که برخی از آن مفقود شده است عبارتند از كتاب «في الغيبة»، «مختصر في الغيبة»، «النقض على الطلحي في الغيبة»، «جوابات الفارقيين في الغيبة»، «الجوابات في خروج الإمام المهدي(ع)».

آثار قرآنی شیخ مفید

از سوی دیگر شیخ مفید به قرآن توجه خاصی از خود نشان داد، او در این حوزه آثار متعددی ارائه داد که متأسفانه اکثر آن آثار از بین رفت. از جمله این آثار: «آيُ القرآن المنزلة في أمير المؤمنين علي بن أبي طالب(ع)»، «البيان عن غلط قطرب في القرآن»، «البيان في تأليف القرآن»، «الردّ على الجبّائي في التفسير»، «الكلام في وجوه إعجاز القرآن». گرچه این آثار از میان رفته است اما می‌توان گوشه‌هایی از افکار قرآنی او را در کتاب ارزشمند «أوائل المقالات» یافت. از جمله این افکار؛ نفی تحریف قرآن، حدوث قرآن و تبیین وجه اعجاز قرآن است. 

از دغدغه‌های اساسی شیخ مفید که عمر شریف خود را برای آن گذاشت، دفاع از مکتب تشیّع و سعی برای ردّ اشکالاتی است که ممکن است از سوی دیگران به سمت آن متوجه شود. از جمله این اشکالات وجود برخی روایات متعارض در میراث امامیه است که دستاویزی برای ضربه زدن به اندیشه ناب تشیّع برای برخی مخالفان شده است.

شیخ مفید برای ردّ این شبهه آثار مختلفی را کتابت کرد که باز هم متأسفانه بسیاری از آن مفقود شده است، مانند: «المسائل النيسابورية»، «المسائل المَوصِلية»، «المسائل الفارسية»، «المسائل المازندرانية»، «التمهيد»، «مصابيح النور في علامات أوائل الشهور»، «رسالة الجنيدي الى أهل مصر» و «جواب المسائل في اختلاف الأخبار».

روح اندیشه‌های شیخ مفید در کتاب تهذیب

او در مسأله هشتم از رساله «المسائل السرویة» نیز به این موضوع پرداخت که خوشبختانه این رساله به چاپ رسیده است. با توجه به اهتمام ویژه شیخ مفید به بحث روایات متعارض و نوشتن آثار متعدد در این زمینه می‌توان حدس زد که این آثار نقش مهمی در نوشتن کتاب «تهذیب الأحکام» ـ که یکی از کتب أربعه شیعه است ـ از سوی شیخ طوسی داشته است، زیرا هدف اصلی شیخ طوسی از نگاشتن این کتاب سترگ نیز سعی در برطرف کردن تعارض بین روایات است که حتماً از آثار استاد بزرگوارش شیخ مفید بهره‌های فراوانی برده است. در واقع می‌توان روح اندیشه‌های شیخ مفید را لابه لای کتاب تهذیب یافت.

ایکنا

احسن الحدیث در شبکه های اجتماعی    aparat telegram instagram whatsapp 300x300 این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

فروشگاه و معرفی آثار استاد دکترمحمد علی انصاری

  • تفسیر مشکات(1)

    مهم ترین ویژگی این تفسیر، کوشش در تبیین بعد هدایتی قرآن، یعنی هدف اصلی نزول است:

  • پیامبر مکرم اسلام (ص) فرمودند:
    «اَفْضَلُ الْعِبادَةِ اِنْتِظارُ الْفَرَجِ»
    با فضیلت‌ترین عبادت،

  • گفتارهایی درباره امامت امام علی علیه السلام

    • اثر مکتوب
    • انتشار: 1398
    • شابک:
  • نگاهی به ارتباط فرزندان با پدر و مادر

  • نهج‌البلاغه تبلور اندیشۀ بزرگ‌انسان الهی، برترین الگوی تربیت‌یافتۀ مکتب وحی و توحید و انسانِ کامل

  • نج‌البلاغه تبلور اندیشۀ بزرگ‌انسان الهی، برترین الگوی تربیت‌یافتۀ مکتب وحی و توحید و انسانِ کامل

  • مجموعه شماره یک

    زن از منظر قرآن-زن از منظر قرآن کریم

    زن و مرد- بررسی جایگاه و ارتباطات زن و مرد

  • مجموعه بیان3 حاوی 144 DVD در 6 آلبوم، دور سوم تفسیر کامل قرآن کریم است که به‌صورت تصویری به‌همراه

  • پرتویی از روایات غدیر


    • اثر مکتوب
    • انتشار: 1397
    • شابک:
      978-600-99784-7-2

      انتشارات:
  • آیه‌ای که محرمات الهی را بیان می کند چه ارتباطی با ولایت دارد؟
    اکمال دین و اتمام نعمت چه

  • چگونه مسئله ولایت از آیه تبلیغ فهمیده می شود؟
    چه نکته ای هم سنگ تمام رسالت پیامبر (ص) است


  • ولی در آیه ولایت به چه معناست؟ / دادن انگشتر در نماز به حضور قلب چه سازگاری‌ای دارد؟