• تـازه هـا
  • آموزش قرآن
  • پربازدید

مراتب سه گانه نماز، آیت الله العظمی مظاهری

دریافت فایل

حجم: 5MB

زمان: 15 دقیقه

بیشتر...

با تقوا به حاجات خود برسید ، حجت الاسلام فاطمی نیا

دریافت فایل

حجم: 1 MB

زمان: 7 دقیقه

بیشتر...

کیفیت زندگی در دنیا و آخرت،شهیدآیت الله

دریافت فایل صوتی

حجم: 4 MB

زمان: 27 دقیقه

بیشتر...

اثرات صدق ، مرحوم آیت الله شجاعی

دریافت فایل

حجم: 4 MB

زمان: 36 دقیقه

بیشتر...

شرح نهج البلاغه (خطبه اول بخش هشتم)، آیت الله

ثُمَّ فَتَقَ ما بَیْنَ السَّمواتِ الْعُلا فَمَلأهُنَّ

بیشتر...

آمار بازدید

-
بازدید امروز
بازدید دیروز
کل بازدیدها
17831
41482
136283397
امروز پنج شنبه, 07 مهر 1401
اوقات شرعی

خطبه دویست و پانزده، بخش دوم

اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِکَ أَنْ أَفْتَقِرَ فی غِنَاکَ، أَوْ أَضِلَّ فی هُدَاکَ، أَوْ أُضَامَ فِی سُلْطَانِکَ، أَوْ أُضْطَهَدَ وَ الاَْمْرُ لَکَ! اللَّهُمَّ اجْعَلْ نَفْسِی أَوَّلَ کَرِیمَة تَنْتَزِعُهَا مِنْ کَرَائِمِی، وَ أَوَّلَ وَدِیعَة تَرْتَجِعُهَا مِنْ وَدَائِعِ نِعَمِکَ عِنْدِی! اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِکَ أَنْ نَذْهَبَ عَنْ قَوْلِکَ، أَوْ أَنْ نُفْتَتَنَ عَنْ دِینِکَ، أَوْ تَتَابَعَ بِنَا أَهْوَاؤُنَا دُونَ الْهُدَى الَّذِی جَاءَ مِنْ عِنْدِکَ.

خداوندا! به تو پناه مى برم با آنکه در سايه بى نيازى تو هستم، فقير شوم و با آنکه در پرتو هدايت تو قرار گرفته ام گمراه گردم يا در پناه حکومت تو بر من ستم شود يا با آنکه همه چيز در دست توست مغلوب و مقهور گردم. خداوندا! نخستين موهبت از مواهب خويش را که از من مى گيرى جان من قرار ده و جانم نخستين وديعه از ودايع نعمتهايت باشد که نزد من دارى و از من باز مى ستانى (چشم و گوش و ساير اعضاى تنم را تا پايان عمر سالم بدار) خداوندا! به تو پناه مى بريم که از گفتارت روى گردان شويم يا به کناره گيرى از آيينت فريفته گرديم يا هوا و هوسهاى سرکش ما را به پيروى از خود بکشاند و از هدايتهاى تو باز دارد.

شرح و تفسیر

امام(علیه السلام) در بخش اوّل این خطبه حمد و سپاس الهى را بر نعمتهاى مهمّى که به او ارزانى داشته است بجا آورد و به دنبال آن در این بخش از خطبه دست به درگاهش بر مى دارد و تقاضاى نعمتهایى مى کند که مکمّل نعمتهاى پیشین است و در سه جمله که هر جمله با «اللهم» شروع مى شود خواسته هاى خود را در پیشگاه الهى عرضه مى دارد:

نخست مى گوید: «خداوندا! به تو پناه مى برم با آنکه در سایه بى نیازى تو هستم، فقیر شوم و با آنکه در پرتو هدایت تو قرار گرفته ام گمراه گردم یا در سایه حکومت تو بر من ستم شود یا با اینکه همه چیز در دست توست مغلوب و مقهور گردم»; (اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِکَ أَنْ أَفْتَقِرَ فی غِنَاکَ، أَوْ أَضِلَّ فی هُدَاکَ، أَوْ أُضَامَ(1)فِی سُلْطَانِکَ، أَوْ أُضْطَهَدَ(2) وَ الاَْمْرُ لَکَ!).

این چهارجمله که همه بازگشت به توحید افعالى مى کند اشاره به این است که غنا و بى نیازى، هدایت و پیروزى و غلبه بر دشمن و مشکلات همه در سایه لطف خدا میسّر است; همان گونه که قرآن مجید مى فرماید: «(یَا أَیُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللهِ وَاللهُ هُوَ الْغَنِىُّ); اى مردم! همه شما فقیر هستید و غنىّ و بى نیاز تنها خداست»(3) و مى فرماید: «(مَنْ یَهْدِ اللهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِى); کسى را که خدا هدایت کند تنها او هدایت یافته است»(4) و نیز مى فرماید: «(إِنْ یَنْصُرْکُمُ اللهُ فَلاَ غَالِبَ لَکُمْ); اگر خداوند شما را یارى کند هیچ کس بر شما غلبه نخواهد کرد».(5)

حضرت در دومین دعا و درخواست، عرضه مى دارد: «خداوندا! نخستین موهبت از مواهب خویش را که از من مى گیرى جان من قرار ده و جانم نخستین ودیعه از ودایع نعمتهایت باشد که از من باز مى ستانى (و چشم و گوش و سایر اعضایم را تا پایان عمر سالم بدار)»; (اللَّهُمَّ اجْعَلْ نَفْسِی أَوَّلَ کَرِیمَة تَنْتَزِعُهَا مِنْ کَرَائِمِی، وَ أَوَّلَ وَدِیعَة تَرْتَجِعُهَا مِنْ وَدَائِعِ نِعَمِکَ عِنْدِی!).

«کریمة» در اصل به معناى شخص با ارزش و اشیاى گرانبهاست و در جمله مورد بحث، اشاره به اعضاى مهم انسان; مانند چشم و گوش و زبان است که گاه به عنوان موهبت الهى و گاه ودیعه خداوند ذکر شده است که هم اشاره به لطف و رحمت الهى است و هم اشاره به اینکه نعمتها ودیعه هایى است و سرانجام باز گرفته مى شود.

در هر حال مضمون این دعا همان است که به صورت دیگرى در دعاهاى سایر معصومان آمده است; در دعاى رسول اکرم(صلى الله علیه وآله) در اعمال شب نیمه شعبان مى خوانیم: «اَللّهُمَّ أمْتِعْنا بِأسْماعِنا وَ أبْصارِنا وَ قُوَّتِنا ما أحْیَیْتَنا وَ اجْعَلْهُ الْوارِثَ مِنّا; خداوندا نعمت گوش و چشم و قوّت جسم و جان ما را تا زمانى که زنده ایم بر ما ارزانى دار و آنها را وارث ما قرار ده».(6)

راستى چنین است که انسان اگر در اواخر عمر نعمت چشم و گوش و قدرت و جسم و روح را از دست بدهد به مرده متحرکى مبدّل مى شود که شهد حیات در کام او از زهر هم تلخ تر است و هر لحظه آرزوى مرگ و رهایى از آن حالت مى کند.

بدیهى است منظور از دعاى فوق این نیست که خداوند در پایان عمر نخست جان انسان را بگیرد و بعد از مدّتى چشم و گوش او را، بلکه منظور این است که تا پایان عمر تمام اعضاى او سالم باشند.

در سومین درخواست، عرضه مى دارد: «خداوندا! به تو پناه مى بریم که از گفتارت روى گردان شویم یا به کناره گیرى از آیینت فریفته گردیم یا هوا و هوسهاى سرکش ما را به پیروى از خود بکشاند و از هدایتهاى تو باز دارد»;

(اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِکَ أَنْ نَذْهَبَ عَنْ قَوْلِکَ، أَوْ أَنْ نُفْتَتَنَ عَنْ دِینِکَ، أَوْ تَتَابَعَ(7) بِنَا أَهْوَاؤُنَا دُونَ الْهُدَى الَّذِی جَاءَ مِنْ عِنْدِکَ!).

امام(علیه السلام) در این دعا از سه گناه و مشکل بزرگ به خدا پناه مى برد: 1. انسان اوامر و نواهى الهى را به فراموشى بسپرد و از کنار آن سرسرى بگذرد. 2. وسوسه هاى فتنه انگیزان در دل انسان نفوذ کند و او را از حق منحرف سازد. 3. هواى نفس برانسان چیره شود و او را از هدایت الهى باز دارد.

به یقین اگر این دعاهاى سه گانه که هر یک با «اللهم» آغاز شد در درگاه الهى به اجابت برسد، تمام خیر و سعادت دنیا و آخرت نصیب انسان مى گردد و چه خوب است که این دعاها را به خاطر بسپاریم و هر زمان حال دعایى دست داد رو به درگاه خدا کنیم و آنها را از خدا بخواهیم.

امام(علیه السلام) در بخش اوّل و دوم این دعا سخن را به صورت متکلّم وحده آورده; ولى در بخش آخر آن را به صیغه متکلم مع الغیر ذکر مى کند تا هم مصلحت خویش را از خدا خواسته باشد و هم مصالح همه مسلمانان را.

1. «أضام» از ريشه «ضيم» بر وزن «عين» به معناى ظلم کردن و خوار نمودن گرفته شده است.
2. «أضطهد» از ريشه «ضهد» بر وزن «مهد» به معناى مقهور ساختن گرفته شده است و «اضطهاد» به معناى تأکيد در مقهور نمودن است.
3. فاطر، آيه 15.
4. اعراف، آيه 178 .
5. آل عمران، آيه 160 .
6. بحارالانوار، ج 95، ص 413، دعاى شب نيمه شعبان.
7. «تتابع» از ريشه «تتابع» (مصدر باب تفاعل) به معناى به سرعت به سوى چيزى بردن است.

احسن الحدیث در شبکه های اجتماعی    aparat telegram instagram whatsapp 300x300 این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

فروشگاه و معرفی آثار استاد دکترمحمد علی انصاری