• تـازه هـا
  • آموزش قرآن
  • پربازدید

روزه در بهار به پالایش بدن کمک می‌کند/ توصیه طب

اعتدال فصل بهار در منظر طب اسلامی فرصت مناسبی برای پالایش

بیشتر...

اجرای طرح قرآنی «چهل روز کتابت تا شب قدر»

سبحان مهرداد محمدپور، مبدع نقاشی‌خط «هوالجمیل» و سرپرست

بیشتر...

نمایشگاه قرآن، سال آینده برگزار خواهد شد یا نه؟

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا حشمتی، معاون قرآن و عترت وزیر

بیشتر...

عوامل تحیر و سرگردانی، استاد دکترمحمدعلی

دریافت فایل صوتی

حجم: 8.3 MB

زمان: 62 دقیقه

بیشتر...

روح زیارت عاشورا، تبری و تولی است/ اثبات عصمت و

استاد مرکز تخصصی تفسیر حوزه عنوان کرد: روح زیارت عاشورا در

بیشتر...

آمار بازدید

-
بازدید امروز
بازدید دیروز
کل بازدیدها
88021
107181
108282285
امروز دوشنبه, 30 فروردين 1400
اوقات شرعی

مراحل حفظ قرآن

حفظ قرآن سرمایه عظیمی است كه برای كسب آن باید از طریق صحیح عمل نمود تا آنچنان كه باید و شاید در ذهن جا بگیرد و جام جان انسان را جلا بخشد. جهت به خاطر سپردن این حصن حصین و این ذكر مبین، 7 مرحله به ترتیب ارائه میشود تا شیفتگان آن كلام نورانی با توجه و عمل به این مراحل گام های موفقیت را در این مسیر بردارند.
در كار حفظ لازم است حافظ قدم به قدم به ترتیب بر طبق اصول خاص پیش رود تا نتیجه بهتری حاصل كند. اگر همه مراحل به صورت كامل و به ترتیب رعایت شود، در سهولت و تقویت حفظ بسیار مؤثر خواهد بود. آنچه در ادامه میاید، بیان این مراحل هفت گانه است.

مرحله اول: روخوانی

اولین مرحله برای حفظ، آشنایی مختصر و ابتدایی ذهن با ایاتی است كه قرار است حفظ شود. برای این كار لازم است آن مقدار از آیات ـ مثلاً یك صفحه ـ چند بار از روی قرآن با دقت كامل به كلیه الفاظ و حركات به صورت معمولی یا ترتیل با صدای متوسط تلاوت شود.

مرحله دوم: گوش سپردن به نوار ترتیل

پس از آن در صورت امكان صفحه ای را كه بناست حفظ شود، از نوار ترتیل گوش كند تا یقین به صحت قرائت آیات حاصل گردد و در حفظ آنها اشتباهی پدید نیاید.
تذكر: افرادی كه در تلاوت صحیح آیات مورد نظر دچار مشكل هستند، بهتر است ابتدا از نوار ترتیل برای رفع اشكالات خود بهره بگیرند و با اطمینان از صحت قرائت آنچه را در مرحله اول توضیح داده شد، انجام دهند.

مرحله سوم: توجه به مفاهیم

گام سوم در تسهیل حفظ فراگیری ترجمه صفحه مقرر است. فهم معانی این آیات، علاوه بر تسهیل حفظ، موجب لذت معنوی بیشتر و زمینه ساز آشنایی بیشتر با معارف عالی قرآن خواهد بود.
اما لازم است برای حفظ بهتر، قرآن شما بدون ترجمه باشد و در یادگیری معانی از تفسیر یا ترجمه قرآن دیگری استفاده كنید.

مرحله چهارم: جمله بندی

پس از سه مرحله قبلی برای حفظ آیات طولانی و متوسط باید آنها را با توجه به علامات صحیح وقف و ابتدا، به صورت دقیق و صحیح جمله بندی كرد. برای این كار میتوان از نوار ترتیل یا اساتید مجرب یاری جست.

مرحله پنجم: تكرار

انجام مراحل مذكور موجب تقویت توانایی ما در حفظ و آمادگی بهتر برای حفظ آیات میشود. اكنون نوبت به حفظ آیات میرسد. فرض میكنیم هر بار میخواهیم یك صفحه از قرآن را به خاطر بسپاریم. خردسالان این كار را كلمه به كلمه یا چند كلمه به چند كلمه و بزرگسالان آیات كوتاه را آیه به آیه و آیات متوسط و طولانی را مطابق همان جمله بندی كه قبل از این انجام داده اند، آغاز نمایند و در حفظ آیات ارتباط میان كلمات و جملات را رعایت كنند. برای حفظ كردن باید با توجه عمیق و نگاه دقیق همه كلمات مورد نظر را همراه با حركات صحیح آنها چند مرتبه تكرار كرد تا وارد حافظه گردد و به صورت صحیح ثبت شود.
نكته شایان ذكر این است كه هنگام تكرار آیه نباید فقط به مرور ذهنی یا گوش دادن به نوار ترتیل قناعت شود؛ بلكه تلفظ كلمه به كلمه آیات نقش مؤثری در به خاطر سپردن آنها خواهد داشت. البته رعایت وقف و ابتدا ـ حتی الامكان ـ در هنگام حفظ بر حسن كار خواهد افزود و عجین نمودن آن با قواعد زیبای تجوید و صوت دلربا و لحن دلنشین زینت بخش قرآن خواهد بود.
مقدار تكرار آیات بستگی به عوامل مختلف دارد؛ از جمله:
1. قدرت حافظه و استعداد افراد: ممكن است عدهای با 3 بار و برخی با 5 بار تكرار یا بیشتر در حفظ مسلط شوند.
2. آسانی و سختی آیات: طبیعتاً ایاتی كه كلمات سخت تر دارند، نیاز به تكرار بیشتری خواهند داشت.
3. میزان آشنایی ذهن با واژه ها و كلمات آیه: هر چه انس افراد با آیات قرآن پیش از حفظ بیشتر باشد، حفظ برای آنها سهل تر خواهد بود و نیاز به تكرار و وقت كمتری خواهند داشت. مهم این است كه تكرار به اندازه ای باشد كه پس از آن آیه مورد نظر، به طور با تسلط و كیفیت عالی و به راحتی تلاوت شود.
بنابراین حفظ صحیح آیات مبتنی بر تكرار به اندازه كافی و به صورت دقیق و اصولی است.

مرحله ششم: استحكام

اكنون برای حصول اطمینان از حفظ كامل و بدون نقص و اشتباه آیه مورد نظر، قرآن را بسته، آن را چند بار از حفظ تلاوت میكنیم تا اشكالات احتمالی مرتفع شده، آیه محفوظ در ذهن مستحكم گردد.

مرحله هفتم: ارتباط

پس از اطمینان از صحت حفظ آیه اول سراغ آیه دوم رفته، با همین كیفیت به خاطر میسپاریم. آنگاه بین این دو آیه ارتباط برقرار كرده، آنها را با یكدیگر از حفظ قرائت میكنیم. با این ترتیب ادامه میدهیم تا صفحه به پایان برسد. آنگاه همه آیات صفحه را با رعایت ارتباط بین آنها چند بار از حفظ میخوانیم تا كاملاً در ذهن جای گیرد. از آنجایی كه موضوع بعضی آیات یكی است و در معانی با یكدیگر مرتبط اند، میتوان به كمك مفهوم این نمونه از آیات، ارتباط لفظی بین آنها را به خاطر سپرد.
اگر تعداد آیات یك صفحه زیاد باشد، لازم نیست هنگام حفظ همه آیات صفحه به آیه اول پیوند داده شود؛ مثلاً صفحه ای كه دارای 15 آیه است، میتوانیم آیات آن را 5 تا 5 تا حفظ كرده، میان آنها ارتباط برقرار نماییم، سپس روی پیوند میان كلیه آیات صفحه كار كنیم.
اگر بعد از حفظ تمام صفحه ابتدای آیات صفحه را (چند كلمه اول آیه) در ذهن یادآوری نماییم، به ارتباط دقیق آیات در حافظه كمك كرده ایم.
ارتباط باید میان صفحات و سوره ها نیز برقرار گردد؛ به این صورت كه پس از اتمام حفظ هر صفحه، آخرین آیه آن به اولین آیه صفحه بعد متصل میشود و با پایان یافتن حفظ هر سوره، آخرین آیه آن به اولین آیه سوره بعد پیوند مییابد. این كار موجب خواهد شد كه هرگاه میخواهیم ایه ای را بخوانیم، آیه بعد بلافاصله به ذهن بیاید و با اتمام هر صفحه، آیات صفحات بعدی و با تمام شدن هر سوره، سوره های بعدی فراموش نشوند.
مطلبی كه بسیار حائز اهمیت است و باید برای حفظ آیات مدنظر قرار گیرد، این است كه در جای جای قرآن میزان و ملاك تسلط بر آیات را سوره حمد بدانیم. تا ایه ای را به صورت دقیق حفظ نكرده ایم، به سراغ ایه های بعد نرویم، تا صفحه ای را با اطمینان حفظ نكرده ایم، صفحه بعد را شروع ننماییم، تا سوره ای را در ذهن كاملاً ثبت نكرده ایم، حفظ سوره دیگر را لحاظ ننماییم.
همچنین اگر سعی شود ایاتی را كه در هر نوبت حفظ كرده ایم، برای فرد دیگری ارائه دهیم، صحت محفوظات خود را تقویت نموده ایم و از اعتماد به نفس بیشتری برخوردار خواهیم شد.
استمرار و دقت، شرط رسیدن به مقصود است. سطحی و ضعیف حفظ كردن موجب میشود ثبت آنها در حافظه نیز ضعیف باشد و همین امر ممكن است زمینه فراموشی آیات را به وجود آورد.

 ........................

پدیدآورسید ابوالفضل حکیمی

نشریه سروش وحی

شماره نشریه24

تاریخ انتشار1388/02/31

پرتال جامع معارف قرآن

فروشگاه و معرفی آثار استاد دکترمحمد علی انصاری

  • تفسیر مشکات(1)

    مهم ترین ویژگی این تفسیر، کوشش در تبیین بعد هدایتی قرآن، یعنی هدف اصلی نزول است:

  • پیامبر مکرم اسلام (ص) فرمودند:
    «اَفْضَلُ الْعِبادَةِ اِنْتِظارُ الْفَرَجِ»
    با فضیلت‌ترین عبادت،

  • گفتارهایی درباره امامت امام علی علیه السلام

    • اثر مکتوب
    • انتشار: 1398
    • شابک:
  • نگاهی به ارتباط فرزندان با پدر و مادر

  • نهج‌البلاغه تبلور اندیشۀ بزرگ‌انسان الهی، برترین الگوی تربیت‌یافتۀ مکتب وحی و توحید و انسانِ کامل

  • نج‌البلاغه تبلور اندیشۀ بزرگ‌انسان الهی، برترین الگوی تربیت‌یافتۀ مکتب وحی و توحید و انسانِ کامل

  • مجموعه شماره یک

    زن از منظر قرآن-زن از منظر قرآن کریم

    زن و مرد- بررسی جایگاه و ارتباطات زن و مرد

  • مجموعه بیان3 حاوی 144 DVD در 6 آلبوم، دور سوم تفسیر کامل قرآن کریم است که به‌صورت تصویری به‌همراه

  • پرتویی از روایات غدیر


    • اثر مکتوب
    • انتشار: 1397
    • شابک:
      978-600-99784-7-2

      انتشارات:
  • آیه‌ای که محرمات الهی را بیان می کند چه ارتباطی با ولایت دارد؟
    اکمال دین و اتمام نعمت چه

  • چگونه مسئله ولایت از آیه تبلیغ فهمیده می شود؟
    چه نکته ای هم سنگ تمام رسالت پیامبر (ص) است


  • ولی در آیه ولایت به چه معناست؟ / دادن انگشتر در نماز به حضور قلب چه سازگاری‌ای دارد؟