• تـازه هـا
  • آموزش قرآن
  • پربازدید

آماده حضور در مسابقات قرآن روسیه هستم/ تحصیلات

۷۵۰ دارالقرآن در سراسر کشور فعال شده است

وزیر آموزش و پرورش گفت: در بخش توسعه فعالیت‌های پرورشی و

بیشتر...

سرنوشت صندوق حمایت از فعالان قرآنی و بودجه ۱۴۰۰

صندوق حمایت از فعالان قرآنی که باید خیلی قبل‌تر تشکیل

بیشتر...

واگذاری پایش دستگاه‌های قرآنی به کمیسیون‌ها/ خبری

هشتادمین جلسه مجمع مشورتی شورای توسعه فرهنگ قرآنی برگزار و

بیشتر...

توسعه فرهنگ قرآنی نیازمند مشارکت مردمی است/

معاون قرآن و عترت وزارت ارشاد گفت: برای توسعه فرهنگ قرآنی

بیشتر...

آمار بازدید

-
بازدید امروز
بازدید دیروز
کل بازدیدها
49082
63895
86208962
امروز دوشنبه, 18 اسفند 1399
اوقات شرعی

خطبه صد و هشتاد و هشت، بخش اول

 

أُوصِیکُمْ، أَیُّهَا النَّاسُ، بِتَقْوَى اللهِ وَ کَثْرَةِ حَمْدِهِ عَلَى آلاَئِهِ إِلَیْکُمْ، وَ نَعْمَائِهِ عَلَیْکُمْ، وَ بَلاَئِهِ لَدَیْکُمْ. فَکَمْ خَصَّکُمْ بِنِعْمَة، وَ تَدَارَکَکُمْ بِرَحْمَة! أَعْوَرْتُمْ لَهُ فَسَتَرَکُمْ، وَ تَعَرَّضْتُمْ لاَِخْذِهِ فَأَمْهَلَکُمْ.

اى مردم شما را به تقواى الهى و شکر بسيار خداوند در برابر نعمتهاى معنوى و مادى که به شما بخشيده و در برابر آزمايشهايش (که سبب ترفيع مقام شما مى شود) سفارش مى کنم. چه بسيار نعمتهايى که خداوند ويژه شما قرار داد و شما را مشمول رحمت خاص خود گردانيد، شما عيبهاى خويش را آشکار کرديد و او پوشاند، خود را در معرض مجاز آتش قرار داديد; اما او به شما مهلت داد.

 

شرح و تفسیر

توصیه به تقوا و شکر

امام(علیه السلام) در این بخش از خطبه همان گونه که قبلا اشاره شد همه مخاطبان خود را به تقوا و حمد و سپاس الهى در برابر نعمتها دعوت مى کند و مى فرماید: «اى مردم شما را به تقواى الهى و شکر بسیار خداوند در برابر نعمتهاى معنوى و مادى که به شما بخشیده و در برابر آزمایشهایش (که سبب ترفیع مقام شما مى شود) سفارش مى کنم»; (أُوصِیکُمْ، أَیُّهَا النَّاسُ، بِتَقْوَى اللهِ وَ کَثْرَةِ حَمْدِهِ عَلَى آلاَئِهِ إِلَیْکُمْ، وَ نَعْمَائِهِ عَلَیْکُمْ، وَ بَلاَئِهِ(1)لَدَیْکُمْ).

گرچه «آلاء» و «نعماء» در بسیارى از موارد به یک معنا که همان نعمت ها است به کار مى رود; ولى بعضى معتقدند که آلاء اشاره به نعمتهاى معنوى و نعماء اشاره به نعمتهاى مادى است، مخصوصاً هنگامى که این دو واژه در کنار هم قرار گیرند.

واژه «بلاء» گاه به معناى آزمایش و امتحان و گاه به معناى حوادث خیر یا شر مى آید و در جمله بالا به تناسب جمله هاى قبل از آن به معناى حوادث خیر است. بعضى نیز گفته اند: مقصود حوادث دردناکى است که خداوند، انسان را با آن آزمایش مى کند و سبب ارتقاى رتبه و فزونى پاداش او در درگاه خدا مى شود که از این نظر نعمت محسوب مى گردد.

به هر حال این سخن امام(علیه السلام) شبیه همان چیزى است که علماى کلام در بحث معرفة الله بر آن تکیه دارند و مى گویند: انگیزه اصلى این بحث همان مسئله شکر منعم است، زیرا انسان خود را غرق نعمتهایى مى بیند و چون که شکر بخشنده نعمت در فطرت آدمى نهفته است، به فکر بخشنده نعمت مى افتد، به سراغ او مى رود تا او را بشناسد و همین امر مى تواند سبب اطاعت او و ترک عصیانش شود.

سپس امام(علیه السلام) به شرح بعضى از این نعمتها پرداخته، مى فرماید: «چه بسیار نعمتهایى که خداوند ویژه شما قرار داد و شما را مشمول رحمت خاص خود گردانید، شما عیبهاى خویش را آشکار کردید و او پوشاند، و خود را در معرض مجاز آتش قرار دادید; اما او به شما مهلت داد»; (فَکَمْ خَصَّکُمْ بِنِعْمَة، وَ تَدَارَکَکُمْ بِرَحْمَة! أَعْوَرْتُمْ(2) لَهُ فَسَتَرَکُمْ، وَ تَعَرَّضْتُمْ لاَِخْذِهِ(3) فَأَمْهَلَکُمْ!).

امام(علیه السلام) در این بخش نخست اشاره به نعمتها و رحمتهایى مى کند که اختصاص به این امت دارد; مانند خاتمیت پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و بهترین امت بودن و عدم نزول بلا بر امت، تا هنگامى که پیامبر در میان آنهاست یا مشغول استغفارند. و بعد از آن به مسئله پرده پوشى پروردگار در مقابل پرده درى افراد گنهکار، همچنین دادن فرصت کافى براى توبه و بازگشت به سوى خود و عدم تعجیل در مجازات آنها مى پردازد که هر یک از آنها نعمتى بسیار بزرگ است.

1. «بلاء» گاه از ريشه «بلو» (ناقص واوى) و گاه از ريشه «بلى» (ناقص يايى) آمده است. اوّلى  به معناى آزمايش و امتحان است; آزمايشهايى که گاه با وفور نعمت و کاميابيها صورت مى گيرد و گاه با سلب نعمتها و آفات، قرآن مجيد 
مى فرمايد: «(وَ نَبْلُوکُمْ بِالشَّرِّ وَ الْخَيْرِ فِتْنَةً); ما شما را به وسيله بديها و خوبيها آزمايش مى کنيم» (انبياء، آيه 35). و دومى در اصل به معناى کهنگى و فرسودگى است. سپس به معناى غم و اندوه و حوادث ناگوار آمده است که انسان را فرسوده مى کند. اين واژه به آزمايش نيز اطلاق شده، زيرا آن هم بر جسم و جان انسان سنگينى دارد. 2. «اعورتم» از ريشه «عار» به معناى عيب گرفته شده و به هر چيزى که اظهار آن عيب شمرده مى شود، عورت اطلاق مى کنند و هنگامى که به باب افعال برود (مانند جمله بالا) به معناى اظهار عيب است. 3. «اخذ» در اصل به معناى گرفتن است و چون براى مجازات کردن قبلا مجرم را دستگير مى کنند اين واژه به معناى مجازات نيز به کار مى رود.

فروشگاه و معرفی آثار استاد دکترمحمد علی انصاری

  • تفسیر مشکات(1)

    مهم ترین ویژگی این تفسیر، کوشش در تبیین بعد هدایتی قرآن، یعنی هدف اصلی نزول است:

  • پیامبر مکرم اسلام (ص) فرمودند:
    «اَفْضَلُ الْعِبادَةِ اِنْتِظارُ الْفَرَجِ»
    با فضیلت‌ترین عبادت،

  • گفتارهایی درباره امامت امام علی علیه السلام

    • اثر مکتوب
    • انتشار: 1398
    • شابک:
  • نگاهی به ارتباط فرزندان با پدر و مادر

  • نهج‌البلاغه تبلور اندیشۀ بزرگ‌انسان الهی، برترین الگوی تربیت‌یافتۀ مکتب وحی و توحید و انسانِ کامل

  • نج‌البلاغه تبلور اندیشۀ بزرگ‌انسان الهی، برترین الگوی تربیت‌یافتۀ مکتب وحی و توحید و انسانِ کامل

  • مجموعه شماره یک

    زن از منظر قرآن-زن از منظر قرآن کریم

    زن و مرد- بررسی جایگاه و ارتباطات زن و مرد

  • مجموعه بیان3 حاوی 144 DVD در 6 آلبوم، دور سوم تفسیر کامل قرآن کریم است که به‌صورت تصویری به‌همراه

  • پرتویی از روایات غدیر


    • اثر مکتوب
    • انتشار: 1397
    • شابک:
      978-600-99784-7-2

      انتشارات:
  • آیه‌ای که محرمات الهی را بیان می کند چه ارتباطی با ولایت دارد؟
    اکمال دین و اتمام نعمت چه

  • چگونه مسئله ولایت از آیه تبلیغ فهمیده می شود؟
    چه نکته ای هم سنگ تمام رسالت پیامبر (ص) است


  • ولی در آیه ولایت به چه معناست؟ / دادن انگشتر در نماز به حضور قلب چه سازگاری‌ای دارد؟