• تـازه هـا
  • آموزش قرآن
  • پربازدید

کارنامه درخشان شعر عاشورایی/ضعف در مضمون و

سه تن از شاعران آئینی‌سرای کشورمان با اشاره به کارنامه

بیشتر...

گزیده‌ای از بیانات رهبر معظم انقلاب در مورد بعثت

مبعث در حقیقت روز برافراشته شدن پرچم رسالتی است که خصوصیات

بیشتر...

انتقال دفتر قرآن و عترت به معاونت آموزش حوزه

حجت‌الاسلام والمسلمین حمید ملکی، رئیس مرکز تخصصی تفسیر

بیشتر...

انتشار «فرهنگ‌نامه لغات و اصطلاحات فقهی، قانونی و

کتاب «فرهنگ‌نامه لغات و اصطلاحات فقهی، قانونی وحقوقی وقف»

بیشتر...

قرآن‌آموزان برتر جلسه مسجد کرامت تجلیل می‌شوند/

مسئول مرکز آموزش نخبگان جامعه قاریان مشهد از برگزاری مراسم

بیشتر...

آمار بازدید

-
بازدید امروز
بازدید دیروز
کل بازدیدها
80523
95405
108125225
امروز جمعه, 03 ارديبهشت 1400
اوقات شرعی

همه چیز در بند تسخیر تو است اى انسان

شرح آیات 9 لغایت 13 سوره مبارکه نحل

9وَ عَلَى اللّهِ قَصْدُ السَّبِیلِ وَ مِنْها جائِرٌ وَ لَوْ شاءَ لَهَداکُمْ أَجْمَعِینَ

10هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً لَکُمْ مِنْهُ شَرابٌ وَ مِنْهُ شَجَرٌ فِیهِتُسِیمُونَ

11یُنْبِتُ لَکُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَ الزَّیْتُونَ وَ النَّخِیلَ وَ الأَعْنابَ وَ مِنْ کُلِّالثَّمَراتِ إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیَةً لِقَوْم یَتَفَکَّرُونَ

12وَ سَخَّرَ لَکُمُ اللَّیْلَ وَ النَّهارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومُ مُسَخَّراتٌبِأَمْرِهِ إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیات لِقَوْم یَعْقِلُونَ

13وَ ما ذَرَأَ لَکُمْ فِی الأَرْضِ مُخْتَلِفاً أَلْوانُهُ إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیَةً لِقَوْمیَذَّکَّرُونَ

ترجمه:

9 ـ و بر خداست که راه راست را (به بندگان) نشان دهد; اما بعضى از راهها بیراهه است و اگر خدا بخواهد، همه شما را (به اجبار) هدایت مى کند.

10 ـ او کسى است که از آسمان، آبى فرستاد، که نوشیدن شما از آن است; و (همچنین) گیاهان و درختانى که حیوانات خود را در آن به چرا مى برید.

11 ـ خداوند با آن (آب باران)، براى شما زراعت و زیتون و نخل و انگور، و از همه میوه ها مى رویاند، مسلماً در این، نشانه روشنى است براى اندیشمندان است.

12 ـ او شب و روز و خورشید و ماه را مسخّر شما ساخت; و ستارگان نیز به فرمان او مسخّر شمایند; در این، نشانه هائى است (از عظمت خدا،) براى گروهى که عقل خود را به کار مى گیرند.

13 ـ (علاوه بر این،) مخلوقاتى را که در زمین به رنگ هاى گوناگون آفریده نیز مسخّر (فرمان شما) ساخت; در این، نشانه روشنى است براى گروهى که متذکر مى شوند.

تفسیر:

همه چیز در بند تسخیر تو است اى انسان

به دنبال نعمتهاى مختلفى که در آیات گذشته بیان شد، قسمت دیگرى از نعمتهاى مهم الهى در آیات مورد بحث، آمده است.

نخست، به یکى از نعمتهاى بسیار مهم معنوى اشاره کرده مى فرماید: «بر خدا است که راه راست و صراط مستقیم را که هیچگونه انحراف و کژى در آن نیست در اختیار بندگان بگذارد» (وَ عَلَى اللّهِ قَصْدُ السَّبِیلِ).

«قَصْد» به معنى صاف بودن راه است، و بنابراین، «قَصْدُ السَّبِیْلِ» به معنى راه راست مى باشد راهى که انحراف و ضلالت در آن وجود ندارد.(1)

در این که: این راه راست اشاره به جنبه تکوینى یا تشریعى مى کند، مفسران تفسیرهاى مختلفى دارند، ولى، هیچ مانعى ندارد که: هر دو جنبه را شامل شود.

توضیح این که: خداوند، انسان را با نیروهاى مختلفى مجهز ساخته، و استعدادهاى گوناگونى به او داده، تا در مسیر تکامل که هدف آفرینش است به او کمک کند، و از این نظر، همانند گیاهان و یا انواع جانداران است، که نیروها و غرائز لازم براى رسیدن به این هدف در اختیارشان گذارده شده است، با این تفاوت که، انسان با اراده خود و آزادانه تصمیم مى گیرد ولى حیوانات و گیاهان، بى اختیار به سوى هدفشان پیش مى روند، و قوس صعودى تکامل انسان نیز قابل مقایسه با جانداران دیگر نیست.

به این ترتیب، از نظر خلقت، آفرینش و تکوین انسان را مجهز به عقل و استعداد و نیروهاى لازم براى پیمودن این صراط مستقیم کرده است.

از سوى دیگر، خدا پیامبران را با وحى آسمانى و تعلیمات کافى و قوانین مورد نیاز انسان، فرستاده است، تا از نظر تشریع، راه را از چاه مشخص کرده و با انواع بیانها او را تشویق به پیمودن این راه کنند، و از مسیرهاى انحرافى باز دارند.

جالب این که: خداوند در آیه فوق، این امر را به عنوان فریضه اى بر خود لازم شمرده و با کلمه «عَلَى اللّهِ» (بر خدا لازم است) از آن یاد کرده است که همانند آن را در آیات دیگر قرآن نیز مى خوانیم: اِنَّ عَلَیْنا لَلْهُدى: «بر ما است که انسان را هدایت کنیم».(1)

اگر ما، در وسعت مفهوم «عَلَى اللّهِ قَصْدُ السَّبِیْلِ» و مجموعه نیروهاى مادى و معنوى که در آفرینش انسان و تعلیم و تربیت او به کار رفته دقیق شویم، از عظمت این نعمت بزرگ که از همه نعمتها برتر است، آگاه خواهیم شد.

آن گاه از آنجا که راههاى انحرافى فراوان است، به انسانها هشدار مى دهد و مى گوید: «بعضى از این راهها منحرف و بیراهه است» (وَ مِنْها جائِرٌ).(2)

و از آنجا که نعمت اختیار و آزادى اراده و انتخاب، یکى از مهمترین عوامل تکامل انسان مى باشد با یک جمله کوتاه به آن اشاره کرده مى گوید: «اگر خدا مى خواست همه شما را به اجبار به راه راست هدایت مى کرد» به گونه اى که نتوانید گامى از آن فراتر بگذارید (وَ لَوْ شاءَ لَهَداکُمْ أَجْمَعِینَ).

ولى این کار را نکرد; چرا که هدایت اجبارى، نه افتخار است و نه تکامل، بلکه، به شما آزادى داد، تا این راه را با پاى خود بپیمائید و به بالاترین اوج تکامل برسید.

جمله فوق، ضمناً، به این واقعیت اشاره مى کند که: گام نهادن گروهى از انسانها در طریق جائر و راه منحرف، نباید این توهم را ایجاد کند که: خدا در برابر آنها مغلوب شده است، بلکه این خواست او و مقتضاى حکمت است که انسانها آزاد باشند.

* * *

در آیه بعد باز به سراغ نعمتهاى مادى مى رود تا حسّ شکرگزارى انسانها را برانگیزد، آتش عشق خدا را در دلهایشان بیفروزد، و آنها را به شناخت بیشتر بخشنده این نعمتها دعوت کند.

مى گوید: «او کسى است که از آسمان آبى فرو فرستاد» (هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً).

آبى حیاتبخش، زلال، شفاف، و خالى از هر گونه آلودگى «که شما از آن مى نوشید» (لَکُمْ مِنْهُ شَرابٌ).

«و نیز گیاهان و درختانى از آن به وجود مى آید که حیوانات خود را در آن به چرا مى فرستید» (وَ مِنْهُ شَجَرٌ فِیهِ تُسِیمُونَ).

«تُسِیمُونَ» از ماده «إِسامَه» به معنى چراندن حیوانات است و مى دانیم حیوانات هم از گیاهان زمین استفاده مى کنند، هم از برگهاى درختان، و اتفاقاً «شَجَر» در لغت عرب، معنى وسیعى دارد که: هم به درخت گفته مى شود و هم به گیاه.

بدون شک، منافع آب باران تنها نوشیدن انسان و رویانیدن درختان و گیاهان نیست، بلکه شستشوى زمینها، تصفیه هوا، ایجاد رطوبت لازم براى طراوت پوست تن انسان، و راحتى تنفس او، و مانند آن همه از فوائد باران است، ولى از آنجا که دو قسمت یاد شده، از اهمیت بیشترى برخوردار بوده روى آن تکیه شده است.

* * *

باز همین مسأله را چنین ادامه مى دهد: «به وسیله این آب باران براى شما زراعت را مى رویاند، و همچنین زیتون و نخل و انگور را» (یُنْبِتُ لَکُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَ الزَّیْتُونَ وَ النَّخِیلَ وَ الأَعْنابَ).

«و خلاصه از تمام میوه ها» (وَ مِنْ کُلِّ الثَّمَراتِ).

«مسلماً در آفرینش این میوه هاى رنگارنگ و پر برکت، و این همه محصولات کشاورزى، نشانه روشنى است از خدا براى کسانى که اهل تفکرند» (إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیَةً لِقَوْم یَتَفَکَّرُونَ).

«زَرْع» هر گونه زراعتى را شامل مى شود، «زَیتون»، هم، نام آن درخت مخصوص است و هم نام میوه آن (ولى، به گفته بعضى از مفسران «زَیتون» فقط نام درخت است، و «زَیتونه» نام میوه آن، در حالى که در آیه 35 سوره «نور» «زَیتونه» به خود درخت اطلاق شده است).

«نَخِیل» (درخت خرما) هم به معنى مفرد و هم به معنى جمع، استعمال مى شود، و «أَعناب» جمع «عنبه» به معنى انگور است.

در اینجا این سؤال پیش مى آید: چرا از میان همه میوه ها، قرآن مجید، تنها روى این سه میوه تکیه کرده است، زیتون و خرما و انگور، دلیل آن را به خواست خدا در ذیل همین آیات مى خوانید.

* * *

پس از آن به نعمت «تسخیر» موجودات مختلف جهان در برابر انسان اشاره کرده، مى فرماید: «خداوند شب و روز را براى شما مسخر کرد و همچنین خورشید و ماه را» (وَ سَخَّرَ لَکُمُ اللَّیْلَ وَ النَّهارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ).

«ستارگان نیز به فرمان او مسخر شما هستند» (وَ النُّجُومُ مُسَخَّراتٌ بِأَمْرِهِ).

«مسلماً در این امور نشانه هائى است از عظمت خدا و بزرگى آفرینش براى آنها که اندیشه مى کند» (إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیات لِقَوْم یَعْقِلُونَ).

در ذیل آیات سوره «رعد» و «ابراهیم» گفتیم: مفهوم واقعى تسخیر موجودات براى انسان آنست که: در خدمت منافع او باشند، و به نفع او کار کنند، و به او امکان بهره گیرى دهند، به همین جهت، شب و روز و خورشید و ماه و ستارگان که هر کدام به نوعى در زندگى انسان اثر دارند، و مورد بهره بردارى او قرار مى گیرند، در تسخیر اویند.

این تعبیر جالب، (مسخر بودن موجودات براى انسان به فرمان خدا) علاوه بر این که: شخصیت و عظمت واقعى انسان را از دیدگاه اسلام و قرآن روشن مى سازد، و به او عظمتى مى بخشد که درخور مقام خلیفة اللّهى است، نعمتهاى گوناگون خدا را به خاطرش مى آورد، حسّ قدردانى را در او برمى انگیزد، و از نظام بدیعى که در چگونگى این تسخیر به کار رفته، وى را به خدا نزدیک مى سازد.

به همین جهت، در پایان آیه مى گوید: «در این تسخیر نشانه هائى است براى آنها که اندیشه مى کنند».

براى آگاهى بیشتر از اسرار این تسخیر به شرح مبسوطى که در سوره «ابراهیم» آیات 32 و 33 آوردیم مراجعه فرمائید.

* * *

علاوه بر اینها «مخلوقاتى را که در زمین آفریده نیز مسخر فرمان شما ساخت» (وَ ما ذَرَأَ لَکُمْ فِی الأَرْضِ).

«مخلوقاتى گوناگون و رنگارنگ» (مُخْتَلِفاً أَلْوانُهُ).

از انواع پوششها، غذاها، همسران پاک، وسائل رفاهى گرفته تا انواع معادن و منابع مفید زیر زمینى و روى زمینى و سایر نعمتها.

«در اینها نیز نشانه اى است آشکار براى مردمى که متذکر مى شوند» (إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیَةً لِقَوْم یَذَّکَّرُونَ).

* * *

نکته ها:

1 ـ نعمتهاى مادى و معنوى

جالب این که: در آیات فوق نعمتهاى مادى و معنوى، آن چنان به هم آمیخته شده است که: نمى توان آنها را از یکدیگر تفکیک کرد، با این حال، لحن آیات مزبور در زمینه نعمتهاى معنوى با مادى، متفاوت است.

در هیچ مورد نمى گوید: بر خدا است که: فلان رزق و روزى را براى شما بیافریند، اما در مورد هدایت و راه راست مى گوید: «بر خدا است که راه راست را به شما نشان دهد»، و نیروهاى لازم را براى پیمودن این راه از نظر تکوین و تشریع در اختیارتان بگذارد.

اصولاً بحثهاى یک بُعدى از روش قرآن دور است، حتى آنجا که سخن از آفرینش درختان و میوه ها و تسخیر خورشید و ماه به میان مى آورد باز آن را در مسیر یک هدف معنوى قرار مى دهد و مى گوید: «این نعمتهاى مادى نیز نشانه اى است از عظمت آفرینش و آفریدگار».

* * *

 

2 ـ چرا تنها زیتون و نخل و انگور؟!

ممکن است چنین به نظر آید که: اگر قرآن در آیات فوق از میان انواع میوه ها روى «زیتون و خرما و انگور» تکیه کرده به خاطر وجود آنها در محیط نزول قرآن بوده است.

ولى، با توجه به جهانى و جاودانى بودن قرآن، و عمق تعبیراتش روشن مى شود که، مطلب از این فراتر است.

غذاشناسان و دانشمندان بزرگى که سالیان دراز از عمر خود را در راه مطالعه خواص گوناگون میوه ها صرف کرده اند، به ما مى گویند: کمتر میوه اى است که براى بدن انسان از نظر غذائى به اندازه این سه میوه، مفید و مؤثر باشد.

همانها مى گویند: «روغن زیتون» براى تولید سوخت بدن ارزش بسیار فراوان دارد، کالرى حرارتى آن بسیار بالا است، و از این جهت یک نیروبخش است و آنها که مى خواهند همواره سلامت خود را حفظ کنند، باید به این اکسیر علاقمند شوند.

روغن زیتون، دوست صمیمى کبد آدمى است، و براى رفع عوارض کلیه ها و سنگ هاى صفراوى و قولنج هاى کلیوى و کبدى و رفع یبوست بسیار مؤثر است.

به همین دلیل در روایات اسلامى نیز از آن مدح و تمجید فراوان شده، در حدیثى از امام على بن موسى الرضا(علیه السلام) درباره «زیتون» چنین مى خوانیم: «غذاى خوبى است، دهان را خوشبو و بلغم را بر طرف مى سازد، صورت را صفا و طراوت مى بخشد، اعصاب را تقویت نموده و بیمارى و درد را از میان مى برد و آتش خشم و غضب را فرو مى نشاند».(4)

و از آن مهمتر این که: در خود قرآن از درخت «زیتون» به عنوان «شَجَرَه مُبارَکَة» (درخت پر برکت)(5) یاد شده است.

با پیشرفت دانش پزشکى و غذاشناسى اهمیت داروئى «خرما» نیز به ثبوت رسیده است. در خرما، کلسیم وجود دارد که عامل اصلى استحکام استخوانها است و نیز فسفر وجود دارد که از عناصر اصلى تشکیل دهنده مغز و مانع ضعف اعصاب و خستگى است، و قوه بینائى را مى افزاید.

و نیز پتاسیم موجود است که فقدان آن را در بدن علت حقیقى زخم معده مى دانند، و وجود آن براى ماهیچه ها و بافتهاى بدن بسیار پر ارزش است.

این سخن امروز، در میان غذاشناسان معروف است که: خرما از سرطان جلوگیرى مى کند، زیرا آمارهائى که در این زمینه تهیه شده نشان مى دهد در مناطقى که خرما بیشتر مى خورند، ابتلاى به سرطان کمتر است، و اعراب و صحرا نشینانى که در فقر غذائى به سر مى برند به واسطه خوردن خرما، هرگز مبتلا به سرطان نمى شوند، عامل این موضوع را وجود «منیزیم» مى دانند.

قند فراوانى که در خرما وجود دارد از سالمترین قندها است که حتى در بسیارى از موارد مبتلایان به بیمارى قند نیز مى توانند براحتى از آن استفاده کنند.

دانشمندان در خرما سیزده ماده حیاتى و پنج نوع ویتامین کشف کرده اند که آن را به صورت یک منبع غذائى غنى و بسیار پر ارزش در آورده است.(6)

به همین دلیل در روایات اسلامى نیز روى این ماده غذائى تاکید فراوان دیده مى شود، از على(علیه السلام) نقل شده: کُلِ التَّمْرَ فَاِنَّ فِیْهِ شِفاءً مِنَ الأَدْواءِ: «خرما بخورید که شفاى بیماریها است».

و نیز روایت شده که در بسیارى از اوقات غذاى على(علیه السلام) را نان و خرما تشکیل مى داد.

و در روایت دیگر مى خوانیم: «خانه اى که در آن خرما نیست اهل آن خانه در واقع گرسنه اند»!.(7)

در آیات سوره «مریم» نیز خواهد آمد که: خداوند، «مریم» را در آن بیابان که فاقد وسیله بود هنگامى که «عیسى» را به دنیا آورده بود، از رطب تازه روزى داد، و این اشاره اى است به این که: یکى از بهترین غذاها براى مادرى که فرزند به دنیا آورده رطب تازه است، و حتى در روایاتى که ذیل آیه آمده، مى خوانیم: بهترین دارو براى چنین زنانى همین میوه است.(8)

اما در مورد «انگور» به گفته دانشمندان غذاشناس به قدرى عوامل مؤثر دارد که مى توان گفت، یک داروخانه طبیعى است؟ علاوه بر این انگور از نظر خواص ، بسیار نزدیک به شیر مادر است، یعنى یک غذاى کامل محسوب مى شود، انگور دو برابر گوشت، در بدن حرارت ایجاد مى کند، و اضافه بر این ضد سَمّ است، براى تصفیه خون، دفع رماتیسم، نقرس، و زیادى اوره خون، اثر درمانى مسلمى دارد، انگور معده و روده را لایروبى مى کند، نشاط آفرین و بر طرف کننده اندوه است، اعصاب را تقویت کرده، و ویتامینهاى مختلف موجود در آن به انسان نیرو و توان مى بخشد.

انگور، علاوه بر این که غذاى بسیار پر ارزشى است قدرت میکرب کشى قابل ملاحظه اى دارد و حتى عامل مؤثرى است براى مبارزه با بیمارى سرطان.(9)

به همین دلیل در حدیثى از پیامبر(صلى الله علیه وآله) مى خوانیم: خَیْرُ طَعَامِکُمُ الْخُبْزُ وَ خَیْرُ فَاکِهَتِکُمُ الْعِنَبُ: «بهترین طعام شما نان و بهترین میوه شما انگور است».(10)

اگر ما بخواهیم آنچه را غذاشناسان در زمینه این میوه ها گفته اند و روایات فراوانى که در منابع اسلامى در این رابطه نقل شده در اینجا بیاوریم مسلماً از روش تفسیر خارج خواهیم شد.

مقصود این بود، روشن سازیم که تکیه کردن قرآن بر این سه نوع میوه بى دلیل نیست، و شاید در آن روز قسمت مهمى از آن بر مردم پوشیده بوده است.

* * *

3 ـ تفکر، تعقل، تذکر

در آیات فوق، بعد از بیان سه بخش از نعمتهاى الهى مردم را دعوت به اندیشه کرده، منتها در یک مورد مى گوید: در اینها نشانه هائى است براى قومى که تفکر مى کنند، در مورد دیگر مى گوید براى قومى که تعقل دارند، و در مورد سوم براى قومى که متذکر مى شوند.

این اختلاف تعبیر، مسلماً جنبه تفنّن در عبارت ندارد، بلکه آنچه از روش قرآن مى دانیم، هر کدام اشاره به نکته اى است، و شاید نکته این تفاوت آن باشد که در مورد الوان نعمتهاى موجود در زمین آن قدر مسأله روشن است که تنها تذکر و یادآورى کافى است، ولى در مورد زراعت و زیتون و نخل و انگور و به طور کلى میوه ها، کمى بیشتر اندیشه لازم است، تا به خواص غذائى و درمانى آنها آشنا شویم، به همین جهت تعبیر به «تفکّر» مى کند.

اما در مورد تسخیر خورشید و ماه و ستارگان و اسرار شب و روز باز هم اندیشه بیشترى لازم است، لذا تعبیر به «تعقّل» که گویاى سطح بالاترى از اندیشه است فرموده.

در هر حال، روى سخن قرآن همه جا، با اندیشمندان، متفکران و صاحبان مغز و عقل است، و با توجه به این که: قرآن از محیطى بر خاسته که در آنجا جز جهل، حکومت نمى کرد، عظمت این تعبیرات آشکارتر مى شود و هم پاسخى است دندانشکن به آنها که، به خاطر بعضى از مذاهب خرافى، خط سرخ روى همه مذاهب راستین کشیده اند و مى گویند: مذهب، وسیله تخدیر و از کار انداختن اندیشه ها است و ایمان به خدا مولود جهل آدمى است!.

این گونه آیات قرآن، تقریباً در همه سوره ها گسترده است، به وضوح مى گوید: مذهب راستین، زائیده اندیشه، تفکر و تعقل است، و اسلام در همه جا سر و کار با متفکران و اندیشمندان و اولوا الالباب دارد، نه با جاهلان و خرافاتیان، یا روشنفکر نمایان بى منطق.

* * *


1 ـ بعضى از مفسران بزرگ، مانند: «علامه طباطبائى» در «المیزان»، «قَصْد» را به معنى «قاصد» گرفته اند که نقطه مقابل «جائر» یعنى منحرف از حق است.

2 ـ لیل، آیه 12.

3 ـ ضمیر «مِنْها» به «السَّبِیل» باز مى گردد، و «سَبِیل» مؤنث مجازى است.

4 ـ «اسلام پزشک بى دارو».

5 ـ نور، آیه 35.

6 ـ «اولین دانشگاه و آخرین پیامبر»، جلد 7، صفحه 65 ـ جالب این که: جلد هفتم این کتاب از آغاز تابه آخر پیرامون خواص غذائى و درمانى خرما و انگور سخن مى گوید که مطالعه آن انسان را به اهمیت این دو غذا آشنا مى سازد.

7 و8 ـ «سفینة البحار»، جلد 1، صفحه 124.

9 ـ «اولین دانشگاه و آخرین پیامبر»، جلد 7، صفحات 101 و 142.

10 ـ «اسلام پزشک بى دارو».

.............................

تفسیر نمونه

آخرین ویرایش در شنبه, 07 دی 1398 ساعت 15:46

احسن الحدیث در شبکه های اجتماعی    aparat telegram instagram whatsapp 300x300 این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

فروشگاه و معرفی آثار استاد دکترمحمد علی انصاری

  • تفسیر مشکات(1)

    مهم ترین ویژگی این تفسیر، کوشش در تبیین بعد هدایتی قرآن، یعنی هدف اصلی نزول است:

  • پیامبر مکرم اسلام (ص) فرمودند:
    «اَفْضَلُ الْعِبادَةِ اِنْتِظارُ الْفَرَجِ»
    با فضیلت‌ترین عبادت،

  • گفتارهایی درباره امامت امام علی علیه السلام

    • اثر مکتوب
    • انتشار: 1398
    • شابک:
  • نگاهی به ارتباط فرزندان با پدر و مادر

  • نهج‌البلاغه تبلور اندیشۀ بزرگ‌انسان الهی، برترین الگوی تربیت‌یافتۀ مکتب وحی و توحید و انسانِ کامل

  • نج‌البلاغه تبلور اندیشۀ بزرگ‌انسان الهی، برترین الگوی تربیت‌یافتۀ مکتب وحی و توحید و انسانِ کامل

  • مجموعه شماره یک

    زن از منظر قرآن-زن از منظر قرآن کریم

    زن و مرد- بررسی جایگاه و ارتباطات زن و مرد

  • مجموعه بیان3 حاوی 144 DVD در 6 آلبوم، دور سوم تفسیر کامل قرآن کریم است که به‌صورت تصویری به‌همراه

  • پرتویی از روایات غدیر


    • اثر مکتوب
    • انتشار: 1397
    • شابک:
      978-600-99784-7-2

      انتشارات:
  • آیه‌ای که محرمات الهی را بیان می کند چه ارتباطی با ولایت دارد؟
    اکمال دین و اتمام نعمت چه

  • چگونه مسئله ولایت از آیه تبلیغ فهمیده می شود؟
    چه نکته ای هم سنگ تمام رسالت پیامبر (ص) است


  • ولی در آیه ولایت به چه معناست؟ / دادن انگشتر در نماز به حضور قلب چه سازگاری‌ای دارد؟