پیامبر اکرم (ص) : خانه های خویش را با تلاوت قرآن نورانی کنید.

احسن الحدیث

سخن بى دلیل

شرح آیات 68 لغایت 70 سوره مبارکه یونس
68
قالُوا اتَّخَذَ اللّهُ وَلَداً سُبْحانَهُ هُوَ الْغَنِیُّ لَهُ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الأَرْضِ إِنْ عِنْدَکُمْ مِنْ سُلْطان بِهذا أَ تَقُولُونَ عَلَى اللّهِ ما لاتَعْلَمُونَ

69قُلْ إِنَّ الَّذینَ یَفْتَرُونَ عَلَى اللّهِ الْکَذِبَ لایُفْلِحُونَ

70مَتاعٌ فِی الدُّنْیا ثُمَّ إِلَیْنا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ نُذیقُهُمُ الْعَذابَ الشَّدیدَ بِما کانُوا یَکْفُرُونَ

ترجمه:

68 ـ گفتند: «خداوند فرزندى براى خود انتخاب کرده است»! منزّه است! او بى نیاز است! از آنِ اوست آنچه در آسمان ها و آنچه در زمین است! شما هیچ گونه دلیلى بر این ادعا ندارید! آیا به خدا نسبتى مى دهید که نمى دانید؟!

69 ـ بگو: «آنها که به خدا دروغ مى بندند، (هرگز) رستگار نمى شوند!

70 ـ بهره اى (ناچیز) از دنیا دارند; سپس بازگشتشان به سوى ماست; و بعد، به آنها مجازات شدید به سزاى کفرشان مى چشانیم»!

تفسیر:

سخن بى دلیل

این آیات نیز، همچنان بحث با مشرکان را ادامه داده، یکى از دروغ ها و تهمت هاى آنها را نسبت به ساحت مقدس خداوند بازگو مى کند:

نخست مى فرماید: «آنها گفتند: خداوند براى خود فرزندى اختیار کرده است»! (قالُوا اتَّخَذَ اللّهُ وَلَداً).

این سخن را، در درجه اول «مسیحیان» در مورد حضرت «مسیح»، پس از آن «بت پرستان» عصر جاهلى، در مورد «فرشتگان» ـ که آنها را دختران خدا مى پنداشتند ـ و «یهود» در مورد «عزیر» گفتند.

قرآن از دو راه به آنها پاسخ مى گوید:

نخست این که: «خداوند از هر عیب و نقص منزّه است، و از همه چیز بى نیاز است» (سُبْحانَهُ هُوَ الْغَنِیُّ).

اشاره به این که: نیاز به فرزند، یا به خاطر احتیاج جسمانى به نیرو، و کمک او است، و یا به خاطر نیاز روحى و عاطفى، و از آنجا که خداوند از هر عیب و نقصى، و از هر کمبود و ضعفى منزّه است، و ذات پاکش یک پارچه غنا و بى نیازى است، ممکن نیست براى خود فرزندى انتخاب کند.

«او مالک همه موجوداتى است که در آسمان ها و زمین است» (لَهُ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الأَرْضِ).

و با این حال، چه معنى دارد که او فرزندى براى خود انتخاب کند، تا او را آرامش ببخشد، و یا به او کمک کند؟!

جالب این که: تعبیر به «إِتَّخَذَ» (انتخاب و اختیار کرد) شده است، و این نشان مى دهد: آنها معتقد بودند فرزندى از خداوند متولد نشده، بلکه مى گفتند: خدا موجوداتى را به فرزندى خود برگزیده است.

درست همانند کسانى که از آنها فرزند نمى شود و کودکى را از پرورشگاه و مانند آن براى خود انتخاب مى کنند.

به هر حال این جاهلان کوته بین، گرفتار اشتباه مقایسه خالق و مخلوق بودند، و ذات بى نیاز خدا را به وجود محدود و نیازمند خویش مقایسه مى کردند.

دومین پاسخى را که قرآن به آنها مى گوید این است: هر کس ادعائى دارد، باید دلیلى بر مدعاى خود اقامه کند. آیا شما به راستى بر این سخن دلیلى دارید؟ «نه; هیچ دلیلى نزد شما براى این ادعا وجود ندارد» (إِنْ عِنْدَکُمْ مِنْ سُلْطان بِهذا).

با این حال «آیا به خدا نسبتى مى دهید که، حداقل از آن آگاهى ندارید»؟
(أَ تَقُولُونَ عَلَى اللّهِ ما لاتَعْلَمُونَ).

یعنى: به فرض که دلیل روشن نخست را نپذیرید، بالاخره این حقیقت را نمى توانید انکار کنید که، گفتار شما یک تهمت و قول به غیر علم است.

* * *

در آیه بعد، سرانجام شوم افترا و تهمت بر خدا را بازگو مى کند:

روى سخن را متوجه پیامبرش کرده مى فرماید: «به آنها بگو: کسانى که بر خدا افترا مى بندند و دروغ مى گویند، هرگز روى رستگارى را نخواهند دید» (قُلْ إِنَّ الَّذینَ یَفْتَرُونَ عَلَى اللّهِ الْکَذِبَ لایُفْلِحُونَ).

* * *

فرضاً که آنها بتوانند با دروغ ها و افتراهاى خود، چند صباحى به مال و منال دنیا برسند «این تنها یک متاع زودگذر این جهان است، سپس به سوى ما باز مى گردند، و ما عذاب شدید را به سزاى کفرشان به آنها مى چشانیم» (مَتاعٌ فِی الدُّنْیا ثُمَّ إِلَیْنا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ نُذیقُهُمُ الْعَذابَ الشَّدیدَ بِما کانُوا یَکْفُرُونَ).

در واقع، این آیه و آیه قبل، دو نوع مجازات براى این دروغگویان که به خدا نسبت نارواى اختیار فرزند مى دهند، بیان مى دارد:

یکى این که، هیچ گاه این دروغ و تهمت، مایه فلاح و رستگارى آنها نیست، و هرگز آنان را به هدفشان نمى رساند، بلکه در بیراهه ها سرگردان مى شوند، و بدبختى و شکست دامنشان را مى گیرد.

دیگر این که، فرضاً با این حرف ها چند روزى مردم را اغفال کنند، و از آئین بت پرستى به نوائى برسند، ولى این تمتع و بهره گیرى، دوام و بقائى ندارد، و عذاب جاودان الهى در انتظار آنها است.

* * *

نکته ها:

1 ـ تفاوت «سلطان» و «دلیل»

کلمه «سلطان» در اینجا به معنى دلیل است، این کلمه، از کلمه «دلیل»، هم پرمعنى تر، و هم رساتر است; زیرا دلیل به معنى راهنما است، اما سلطان به معنى چیزى است که انسان را بر طرف مقابل مسلّط مى سازد، و متناسب موارد بحث و مجادله و گفتگو، و اشاره به دلیل کوبنده است.

* * *

2 ـ منظور از «متاع»

«متاع» به معنى چیزى است که انسان از آن بهره مى گیرد، و مفهوم آن بسیار وسیع است، و تمام وسائل زندگى و مواهب مادى را شامل مى شود، «راغب» در کتاب «مفردات» مى گوید: کُلَّما یُنْتَفَعُ بِهِ عَلى وَجْه ما، فَهُوَ مَتاعٌ وَ مُتْعَةٌ: «هر چیزى که به نحوى انسان از آن بهره مى گیرد، به آن متاع یا متعه گفته مى شود».

* * *

3 ـ منظور از «نُذیقُهُم»

تعبیر به: نُذیقُهُمُ «به آنها مى چشانیم»، که در مورد عذاب الهى به کار رفته، اشاره به این است که: این مجازات چنان به آنها مى رسد، که گوئى با زبان و دهان خویش آن را مى چشند، این تعبیر بسیار رساتر از مشاهده، و حتى لمس کردن عذاب است.
.................
تفسیر نمونه

فروشگاه و معرفی آثار استاد دکترمحمد علی انصاری

  • مهم ترین ویژگی این تفسیر، کوشش در تبیین بعد هدایتی قرآن، یعنی هدف اصلی نزول است: «هُدىً

  • پرتویی از روایات غدیر


    • اثر مکتوب
    • انتشار: 1397
    • شابک:
      978-600-99784-7-2

      انتشارات:
  • آیه‌ای که محرمات الهی را بیان می کند چه ارتباطی با ولایت دارد؟
    اکمال دین و اتمام نعمت چه

  • چگونه مسئله ولایت از آیه تبلیغ فهمیده می شود؟
    چه نکته ای هم سنگ تمام رسالت پیامبر (ص) است


  • ولی در آیه ولایت به چه معناست؟ / دادن انگشتر در نماز به حضور قلب چه سازگاری‌ای دارد؟


    • چگونه آیه وضو شکل وضو گرفتن را بیان می کند؟
      دلیل اختلاف وضوی شیعیان و اهل سنت در چیست؟


    • مهم ترین ویژگی این تفسیر، کوشش در تبیین بعد هدایتی قرآن، یعنی هدف اصلی نزول است: «هُدىً

    • از آنجا که ساختار صحيفۀ سجاديه و شيوۀ امام زين‌العابدين(ع) در اين کتاب شريف، بر محور دعا

    • مهم ترین ویژگی این تفسیر، کوشش در تبیین بعد هدایتی قرآن، یعنی هدف اصلی نزول است: «هُدىً

    • پيامبر عظيم‌الشأن اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله نه فوق بشر، بلکه بشرِ برتر است؛ يعني انساني است که خود

    • مروری بر آیات شفاعت

      قیمت:5,000
      انتشار:1396
      شابک : 978-600-99784-1-0 انتشارات
    • سیمای یتیم در قرآن
      قیمت:8,000
      انتشار:1396
      شابک : 978-600-99744-0-3 انتشارات بیان
    • ممهم ترین ویژگی این تفسیر، کوشش در تبیین بعد هدایتی قرآن، یعنی هدف اصلی نزول است: «هُدىً

    • عید غدیر 1395

      قیمت:3,000
      انتشار:1395
      (1) جلسه
      تصویری
    • شرح دعای 42 صحیفه سجادیه

      قیمت:13,500
      انتشار:1396
      شابک : 978-964-8472-94-3
    • مجموعه «آیه‌ها» تلاشی است برای تبیین و شفاف‌سازی گزاره‌هایی از قرآن که ممکن است در نگاه ساده و

    • ...آنچه تا کنون از خُمکدۀ سخنان علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام نوشیدیم نشان می‌هد که در نگاه این

    •  استاد مفسر محمد علی انصاری،شارح این تراث علوی،نزدیک به سی سال از عمربا برکت خود را قرین وحی الهی

    • شخصیت با عظمت امام صادق (ع) در اذهان شیعیان با لقب "رئیس مذهب شیعه" پیوندی همیشگی خورده است.

      این

    • مجموعه «آیه‌ها» تلاشی است برای تبیین و شفاف‌سازی گزاره‌هایی از قرآن که ممکن است در نگاه ساده و

    • اندوه نامه

      خطبه سوم از مشهورترین و با اهمیت‌ترین خطب نهج البلاغه و به نام شقشقیه مشهور است

      80.000

    • فروغ حکمت

      شرح نهج البلاغه، جلد اول (خطبه های 3-1)، بهار 95

      35000 تومان

       

    • تفسیر موضوعی

      سیمای پیامبر(ص) در قرآن، تفسیر آیاتی است که در قرآن کریم درباره پیامبر رحمت آمده و

    • گفتارهای ویژه

      به بیان دیدگاه های حضرت درباره حقوق متقابل مردم و حاکمیت در نهج البلاغه می پردازد.