احسن الحدیث

پشتوانه قرآنی روایات مرتبط با زیارت امام حسین(ع)

استاد، نویسنده و محقق حوزه علمیه با بیان اینکه زیارت امام حسین(ع) از مصادیق بارز تعظیم شعائر الهی است به تبیین پشتوانه روایی و ارتباط برخی آیات با این مقوله پرداخت.

حجت‌الاسلام و المسلمین سیدحسین سجادی، نویسنده و استاد حوزه علمیه در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) با اشاره به ایام اربعین و تاثیر بسیار زیاد این روز بر فضای اجتماعی کشور گفت: اربعین از منظرهای مختلف قابل تحقیق و بررسی است.

وی با بیان اینکه ابعاد سیاسی، اجتماعی و فرهنگی اربعین قابل مطالعه و تحقیق است و حوزه و دانشگاه باید بیش از پیش به این مسئله بپردازند به اربعین از زاویه نگاه دینی پرداخت و تصریح کرد: اربعین و زیارت آن هم از منظر روایی و هم از منظر برداشت‌های عام از آیات قرآن مستند به منابع دینی معتبر است.

سجادی با بیان اینکه سه دسته روایت در مورد اربعین قابل ذکر است و برای هر دسته نیز روایات متعدد وجود دارد عنوان کرد: یک دسته از روایات، روایاتی هستند که پشتوانه آیه نیز دارند که در قرآن کریم با عناوینی مانند تعظیم شعائر الهی و آیات مرتبط با وحدت اسلامی و ذکر و لزوم شتافتن به سوی ذکرالله قابل بحث و بررسی علمی هستند.

این محقق و استاد حوزه علمیه با اشاره به آیه «ذَلِكَ وَمَنْ يُعَظِّمْ شَعَائِرَ اللَّهِ فَإِنَّهَا مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ»(حج/۳۲) عنوان کرد: اربعین مصداق اکمل تعظیم شعائر الهی و ذکرالله است، زیرا در اربعین کمالات و فضایل و اخلاقیات نه تنها مورد بحث و توجه هست بلکه در عمل نیز ترویج و پیاده می‎شود.

وی همچنین اربعین را مصداق ذکرالله دانست و افزود: در قرآن کریم بیان شده است که «فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ» و یا «فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ» و زیارت اربعین از بالاترین مصادیق این دو آیه شریفه به حساب می‌آید. 

سجادی ادامه داد: در این ایام دل‌های شیعیان و مسلمین در اقصی نقاط عالم سر سفره اربعین می‌نشینند و از لغویات و بیهوده‌گویی‌ها و بیهوده‌شنوی‌ها دور می‌شوند و جالب اینکه این تمرکز و محوریت حول حجت خدا و امام حسین(ع) است که جایگاه آن امام در نزد ائمه و انبیاء جایگاه برجسته‌ای است.

این استاد و محقق حوزه علمیه به دسته دوم روایات یعنی روایات پاداش اربعین اشاره و عنوان کرد: بنده مجموعه پاداش‌هایی که در روایات در مورد اربعین بیان شده احصاء کرده‌ام که حداقل ۲۰ مورد است و اگر با تدقیق بیشتری به دنبال آن برویم قابل افزایش نیز هست.

وی با بیان اینکه این ۲۰ پاداش در دو دسته پاداش اخروی و دنیوی قابل تقسیم‌بندی است افزود: روایات مربوط به پاداش دنیوی حداقل ۱۲ پاداش است و از ۱۴ معصوم نیز در مورد این مسئله روایت داریم.

سجادی ادامه داد: در روایتی بیان شده است که انسان وقتی از منزل به سمت کربلا برای زیارت اربعین حرکت می‌کند تا زمانی به خانه خود باز می‌گردد جزء عمر او محسوب نمی‌شود، لذا اولین برکت دنیوی زیارت کربلا، طولانی شدن عمر است.

وی اظهار کرد: امام صادق سلام الله علیه فرمودند: إِنَّ أَيَّامَ زَائِرِي الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ لَا تُعَدُّ مِنْ آجَالِهِمْ؛ روزهای زیارت سالار شهیدان امام حسین سلام الله علیه جزء عمر او به حساب نمی‌آید همچنین امام باقر و امام صادق سلام الله علیهما فرمودند: إِنَّ اللَّهَ عَوَّضَ الْحُسَيْنَ مِنْ قَتْلِهِ أَنَّ الْإِمَامَةَ مِنْ ذُرِّيَّتِهِ وَ الشِّفَاءَ فِي تُرْبَتِهِ وَ إِجَابَةَ الدُّعَاءِ عِنْدَ قَبْرِهِ وَ لَا تُعَدُّ أَيَّامُ زَائِرِيهِ جَائِياً وَ رَاجِعاً مِنْ عُمُرِهِ؛ خدای متعال به عوض قتل حسین سلام الله علیه، امامت را در فرزندانش به ارث گذاشت؛ در تربتش شفا نهاد؛ اجابت دعا نزد قبرش را شرط کرد و اوقاتی که زایر به زیارت حضرت مشغول است، از آمد و شد عمرش حساب نمی‌کند.

این محقق و استاد حوزه علمیه عنوان کرد: یکی دیگر از روایات در این زمینه آن است که هر مقدار انسان پول برای این سفر هزینه کند تا ۱۰ برابر به او باز خواهد گشت، همچنین روایت دیگری داریم که هر قدمی که در راه زیارت امام حسین(ع) برداشته و یا به نیت سیدالشهداء(ع) کمک شود پاداش دو برابر دارد.

وی افزود: در روایت ذکر شده است که زائر امام حسین(ع) وقتی از منزل راه افتاد بر روی بال ملائکه در حال حرکت است و او را تا بازگشت از سفر زیارت مشایعت می‌کنند.

این محقق اظهار کرد: دعای ملائکه برای سلامتی زائر امام حسین(ع) از دیگر آثار دنیوی این زیارت است همچنین ششمین ثواب آن این است که محبت زائر را در دل‌های دیگران ایجاد می‌کند و همه منتظر بازگشت زائر کربلا هستند به ویژه اینکه این زائر، فردی فاضل و ارجمند در میان دوستان و اقوام خویش نیز باشد.

سجادی عنوان کرد: نکته جالبی که در برخی روایات وجود دارد این است که تاثیرگذاری دشمنان بر روی زائران امام حسین(ع) یا بی‌اثر و یا حداقل کاهش می یابد.

استاد حوزه علمیه اظهار  کرد: زائر از وقتی که از منزل به قصد زیارت امام می‌رود هر اتفاق ناگواری برای او برطرف خواهد شد تا اینکه به منزل بازگردد، البته اگر حکمت الهی بر مسئله دیگری تعلق داشته باشد موضوع بعد دیگری خواهد داشت.

این محقق و نویسنده آثار دینی تصریح کرد: یکی از روایات عجیب در این باره آن است که انسان هر غذایی را که در مسیر زیارت به کربلا می‌خورد به عنوان لقمه حلال برای او محاسبه خواهد شد یعنی آثار منفی برخی لقمه‌ها از او برطرف می‌شود.

این نویسنده آثار دینی افزود: در روایت بیان شده است که زائر هر قوت از خانه به قصد زیارت راه بیفتد دعایش در حق دیگران مستجاب است و دعای دیگران نیز در حق او مستجاب می‌شود تا اینکه از سفر به منزل خود بازگردد.

زیارت امام حسین(ع) از منظر آیات و روایات

سجادی، با اشاره به روایات دیگر بیان کرد: از امام معصوم(ع) نقل شده است که زائر وقتی از خانه به قصد زیارت راه افتاد تا زمانی که به خانه بازگردد به تعداد قدم‌هایی که برداشته است برای او پاداش نوشته می‌شود همچنین روایت داریم که به  امام صادق(ع) عرض كردند: كمترين اثرى كه براى زائر قبر امام حسين(ع) چيست؟ فرمود: «كمترين تأثيرش اين است كه خداوند متعال، او و خانواده و مالش را حفظ مى كند تا به سوى اهل خويش برگردد و چون روز قيامت فرا رسد، خداوند حافظ او خواهد بود».

سجادی به دسته سوم از پاداش‌های زیارت امام حسین(ع) به ویژه در اربعین اشاره و عنوان کرد: دسته سوم به پاداش‌های اخروی تعلق دارد که می‌توان حدود هشت پاداش برشمرد.

وی اظهار کرد: در روایت بیان شده است که خطاهای گذشته، حال و آینده زائر کربلا بخشیده می‌شود که با تعبیر ذنب ما تقدم و ما تاخر از آن یاد شده و اگر در عمق این ثواب وارد شویم خواهیم دید مسئله بسیار عجیب است.

وی افزود: بهشت مخصوص و نه بهشت عام و مقام محمود از دیگر آثار و پاداش‌های اخروی مربوط به زائر کربلاست همچنین در روایت بیان شده که اگر زائر حسین(ع) در این سفر از دنیا برود، شهید محسوب می‌شود.

سجادی با اشاره به دیگر پاداش‌های مرتبط با زیارت امام حسین(ع) تصریح کرد: یکی دیگر از آثاری که در مورد این زیارت بیان شده این است که اگر زائر در طول سفر، فردی را هدایت کند ثواب دوچندانی خواهد داشت که در اینجا نقش مبلغان دینی و روحانیون در این سفر بارزتر می‌شود.

وی با بیان اینکه انجام واجبات دینی، مصارف مالیه، جهاد قلمی و قدمی و نیت خیر از عواملی است که سبب هدایت و سعادت انسان است عنوان کرد: در اربعین همه این موارد به نحو پررنگ‌تری بروز و ظهور می‌یابد.

این نویسنده و محقق حوزه علمیه اظهار کرد: برخی افراد ممکن است این تصور را داشته باشند که امام(ع) نیازی به این دارند که افراد به زیارت ایشان بروند در حالی که این تصور اشتباه است و هر مقداری هم که در مورد برکات و آثار آن ذکر شده بازگشت خیر آن به سمت و سوی خود زائر است.

سجادی ادامه داد: از یکی از بزرگان نقل شده است که برای ایشان مکاشفه‌ای رخ داد و در حالت مکاشفه وقتی می‌خواست داخل حرم شود به او گفته شد که موسی بن عمران همراه با قوم خود چند هزار سال است که در نوبت زیارت قرار دارند و معلوم نیست چه زمان دیگری مجددا این فضیلت نصیب آنان شود.

سجادی به تفاوت‌های میان حج و زیارت اشاره کرد و گفت: در حج هزار ملک از صبح تا شام فرد زائر مشایعت می‌کنند اما در چنین سفری، هر نوبتی که نماز می‌شود هزار ملک او را مشایعت می‌کنند و نه تنها در راه بازگشت با او هستند بلکه در هنگام مرگ نیز بر بالین وی حاضر می‌شوند و در طول سفر مشمول دعای این ملائکه است.

این محقق و استاد حوزه علمیه افزود: در روایتی در مورد تفاوت میان سفر حج و زیارت کربلا داریم که فرمود در سفر حج چند گناه زائر بخشیده نمی‌شود ولی در سفر  زیارتی کربلا تنها دو مورد است که بخشیده نمی‌شود.

وی در تشریح این گناهان تصریح کرد: حق الناس، شرک، فساد فی‌الارض، نفاق از جمله این گناهان است که در سفر حج نیز مورد بخشش نیست ولی در مورد زیارت کربلا گفته شده است که تنها نفاق محض و شرک پذیرفته نیست.

سجادی با اشاره به بدرقه حاملان عرش نسبت به زائر کربلا به محض عزم سفر تاکید کرد: این همه پاداش برای چنین زیارتی حکایت از اثرگذاری فوق‌العاده آن دارد، لذا معرفت ویژه‌ای را هم به عنوان مقدمه و پیش‌نیاز طلب می‌کند تا حقیقتا انسان بتواند مشمول این مسئله قرار گیرد.

فروشگاه و معرفی آثار استاد دکترمحمد علی انصاری