به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا)، طراحی الگوی گسترش آموزش عالی قرآنی طرحی است که هماکنون در وزارت علوم در حال پیگیری است. این طرح پس از اتمام، مبنای ساماندهی مراکز آموزش عالی قرآنی موجود و صدور مجوزهای جدید قرار خواهد گرفت. در همین رابطه به سراغ ابوالفضل خوشمنش، دبیر کمیسیون توسعه پژوهش و آموزش عالی قرآنی کشور رفتیم تا از جزئیات آن مطلع شویم. مشروح این گفتوگو را در ادامه میخوانید:
تصمیمگیری در مورد انحلال مجوز رشتهها و مؤسسات قرآنی بر اساس الگوی گسترش آموزش عالی قرآنی
ایکنا: لطفاً درباره اینکه الگوی گسترش آموزش عالی قرآنی چیست و چه جزئیاتی دارد توضیحاتی بفرمایید.
الگوی گسترش آموزش عالی قرآنی چنانچه از عنوان آن بر میآید الگویی است که درصدد ساماندهی و ضابطهمند کردن گسترش آموزش عالی قرآنی در راستای ایفای نقش حوزه و دانشگاه در نظام توسعه فرهنگ قرآنی است. گسترش آموزش عالی قرآنی نیز شامل تمامی فرآیندهای صدور مجوز رشته، مرکز آموزش عالی قرآنی، دورهها و مؤسسات آموزش آزاد قرآنی و ... و همچنین تصمیمگیری در مورد انحلال مجوز رشتهها و مؤسسات قرآنی موجود است.
ایکنا: این طرح اساساً برای چه و با چه هدفی تدوین شده است؟
نظام آموزش عالی قرآنی بهدنبال گسترش گسترده و بیضابطه خارج از بستر زمانی استاندارد، شاهد افت بسیار شدید کیفیت در سالهای اخیر بوده است. این افت کیفیت در سطوح مختلف ورودیها (به علت افزایش بیش از حد دسترسی)، استادان (به علت افزایش ساعات اشتغال به تدریس و افت فعالیتهای پژوهشی)، توانمندی در حل مسائل اجتماع (به دلیل ناهماهنگی بین آموزش و نیازهای جامعه و ناتوانی در کاربردیسازی پژوهشهای قرآنی) و دانشآموختگان (در عرصههای مختلف اشتغالپذیری، نقشآفرینی اجتماعی و توانمندی در مواجهه با رقبا) نمود پیدا کرده است.
از دیگر سو، نرخ رشد تحصیلات تکمیلی رشتههای قرآنی، به میزان دو برابر متوسط نرخ رشد رشتههای علمی، آسیبهای موجود را بهصورت عمیقتر در سطح مدارج تکمیلی این رشتهها تعمیم داده است. این در حالی است که همچنان اصلیترین معیارهای دفتر گسترش آموزش عالی برای صدور مجوز تأسیس رشته، مراکز آموزشی و تعداد اساتید در اختیار مراکز است.
بر این اساس طراحی الگوی گسترش هدفمند آموزش عالی قرآنی با هدف اصلی ضابطهمند کردن فرآیندهای صدور مجوز تأسیس رشتهها و مؤسسات آموزش عالی قرآنی در راستای برقراری توازن میان توسعه کیفی و توسعه کمی انجام میشود. در این امتداد اهداف دیگر همچون مأموریتگرا کردن گروههای آموزش عالی قرآنی متناسب با نیازهای نظام توسعه فرهنگ قرآنی در این طرح دنبال میشود.
ایکنا: آیا این الگو، الگویی بالادستی است و به دستگاهها و نهادهای آموزش عالی قرآنی ابلاغ میشود؟
بر مبنای مصوبه جلسه مورخ 94/03/10 کمیته گسترش آموزش عالی قرآنی به ریاست مدیرکل دفتر گسترش آموزش عالی، الگوی گسترش آموزش عالی قرآنی پس از تدوین مبنای صدور مجوز و یا تجدید نظر در مجوزهای صادره در حوزه آموزش عالی قرآنی قرار میگیرد. البته شاخصهای بهدست آمده در این الگو جهت هدایت گروههای آموزش عالی قرآنی به سمت وضعیت مطلوب و همچنین بهمنظور آگاهی صفوف اجرایی از فرآیندهای جدید صدور مجوز آموزش عالی قرآنی در اختیار آنها قرار میگیرد.
انتخاب طرح مقصود فراستخواه
ایکنا: تدوین این الگو تمام شده؟ اگر نه، این الگو تا کی به اتمام و مراحل نهایی خود میرسد؟
پس از تصویب مفروضات گسترش هدفمند آموزش عالی قرآنی در جلسه مورخ 94/03/10 کمیته گسترش آموزش عالی قرآنی در راستای طراحی الگوی گسترش آموزش عالی قرآنی، سفارشنامهای برای دریافت طرحنامه در این خصوص تهیه شده و در اختیار اساتید و مراکز سیاستپژوهی آموزش عالی قرار گرفت. پس از آن چند طرحنامه به دبیرخانه کارگروه واصل شد که از میان آنها طرح مقصود فراستخواه، عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی انتخاب شد. در چند مرحله مذاکره و جلسه حضوری با مجری طرح، طرحنامه اصلاح و تکمیل شد و در نهایت در جلسه سیزدهم کارگروه طرح بحث و به تصویب رسید. طبق زمانبندی ارائه شده در طرحنامه، حداقل مدت 6 ماه برای انجام طرح زمان لازم است.
ایکنا: این الگو تا چه حد معطوف به آیندهپژوهی در رشتههای قرآنی است؟
یکی از نقاط قوت طرحنامه الگوی گسترش آموزش عالی قرآنی توجه مبسوط به مسئله آیندهپژوهی در حوزه آموزش عالی قرآنی است. برای مثال رسانهای شدن آموزش عالی قرآنی، که بهعنوان یکی از افقهای فراروی آموزش عالی قرآنی در این طرحنامه مطرح شده، بر مبنای بررسی تحولات فناوری اطلاعات و شکلگیری نسل فرانوین ارتباطات الکترونیکی در آینده و تأثیر آن بر زندگی و تعاملات آحاد جامعه، پیشنهاد شده است. دیگر مواردی نیز که در این طرحنامه ذکر شده، بر مبنای شناخت نیازهای واقعی حال و آینده جامعه و عرصه بینالملل در حوزه آموزش عالی قرآنی تدوین شده که امید است با نظارت و تعامل مستمر با دبیرخانه کارگروه با دقت لازم اجرا شود.
استفاده حداکثری از نظرات ذینفعان در تدوین این الگو
ایکنا: تا چه حد از کمک و همفکری اساتید گوناگون رشتههای قرآنی، برای تدوین الگوی گسترش آموزش عالی قرآنی استفاده میشود؟
یکی از رویکردهای تصریح شده در سفارشنامه الگوی گسترش آموزش عالی قرآنی استفاده حداکثری از نظرات ذینفعان در تدوین این الگو است. مطالبه جدی مرکز از مجری محترم این است که از دیدگاههای استادان مختلف رشتههای قرآنی بهعنوان یکی از مخاطبان و بهرهبرداران اصلی این مسئله، نهایت استفاده به عمل میآید. الگوی گسترش آموزش عالی قرآنی زمانی بهصورت بهینه طراحی میشود که تلفیقی از تخصص مجریان در حوزه برنامهریزی و سیاستگذاری آموزش عالی با تخصص و دیدگاههای استادان و صاحبنظران حوزههای قرآنی در آن جمع شود.
در این راستا از تمامی اساتید و صاحبنظران محترم رشتههای قرآنی، که بهطور ملموس با مسائل و مشکلات برآمده از نابسامانی گسترش آموزش عالی قرآنی مواجه هستند، تقاضا میشود که در راستای ساماندهی گسترش آموزش عالی قرآنی ضمن همکاری گسترده با مرکز، در مراحل مختلف انجام پروژه نظرات و رهنمودهای ارزنده خود را با دبیرخانه کارگروه در میان بگذارند.
اما مسئله گسترش آموزش عالی قرآنی ذینفعان دیگری هم دارد که نظرات آنها نیز در این طرح باید تأمین شود. برخی از این ذینفعان عبارتند از: دانشجویان و مسئولان مراکز آموزش عالی قرآنی، سیاستگذاران آموزش عالی قرآنی، نهادهای متعدد فرهنگی، دینی و قرآنی بهعنوان بهرهبردان دانشآموختگان رشتههای قرآنی، دانشجویان و استادان گروههای علوم انسانی در راستای تحول علوم انسانی بر مبنای قرآن، افراد مختلف جامعه بهعنوان مخاطبان معارف قرآنی و حتی مخاطبان بینالمللی در راستای دریافت معارف قرآنی مطابق با مبانی شیعی.
گفتوگو از لیلا شرف
