معاون فرهنگی دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به نظریه الگوی برنامه درسی بومی مبتنی بر معنویت در قرآن، گفت: بر اساس این نظریه، آنچه در اسلام و قرآن به‌عنوان معنویت مطرح است، باید به عنوان عناصر تعلیم و تربیت شناخته شوند. حسن ملکی، معاون فرهنگی دانشگاه علامه طباطبایی در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا)، در رابطه با نظریه خود در رابطه با الگوهای پیشنهادی برای برنامه درسی معنوی با رویکرد قرآنی اظهار کرد: این نظریه همراه با ارائه یک الگوی برنامه‌ریزی درسی است.
وی درباره آنچه که در این الگو ارائه شده است، عنوان کرد: در تولید برنامه درسی بومی، یعنی برنامه درسی که ریشه در فرهنگ، فلسفه و ضرورت‌ و نیازهایمان داشته باشد نباید به ترجمه الگوهایی که از سایر کشورها و از غرب عمدتاً ترجمه می‌شود و به دستمان می‌رسد و اساس بعضی کارهایمان در تعلیم و تربیت قرار می‌گیرد، اکتفا کنیم.
ملکی بیان کرد: ضمن اینکه آن الگوهای غربی نکات مفیدی هم دارند ولی چون ریشه در فرهنگ و فلسفه تربیتی ما ندارند نمی‌توانند برای ما نقشه راهی باشند، به همین دلیل الگوی برنامه درسی بومی مبتنی بر معنویت در قرآن یعنی آنچه که در اسلام و قرآن به‌عنوان معنویت مطرح است باید مبنا و اساس کارمان باشد و بر آن اساس عناصر تعلیم و تربیت مشخص شود.
معاون فرهنگی دانشگاه علامه طباطبایی در توضیح سخنان خود گفت: به این معنا که بر اساس معنویت در قرآن نیازهای اساسی برای یک یادگیرنده معلوم شود، هدف‌های تربیتی مشخص شود و محتوای تعلیم و تربیت بر اساس هدف‌ها معین شود و همینطور سایر عناصر برنامه درسی اعم از روش‌ها، ارزشیابی، محیط تربیت، نقش معلم و متربی، زمان، فضا و منطق برنامه درسی که معمولاً اولین عنصری است که باید مورد توجه قرار بگیرد باید در این الگو تصمیم‌گیری و لحاظ شوند؛ لذا ریشه و مبنای این الگو معنویت در قرآن است.
وی در پاسخ به این پرسش که چرا معنویت را مبنا قرار داده‌اید؟ اظهار کرد: به این دلیل که اعتقاد داریم اندیشه اسلامی چیزی جز معنویت نیست، یعنی اگر معادله‌ای بنویسید به این صورت که اسلام مساوی معنویت معادله غلطی نیست؛ چرا که اسلام آمده تا انسان‌ها را به‌سوی آن غایتی که در خلقت برایشان پیش‌بینی شده یعنی عبودیت و قرب الهی رهبری معنوی کند.
برنامه‌های درسی ظرفیت سوق دانشجویان به‌سوی غایت هستی را داشته باشند
وی ادامه داد: برنامه‌ درسی مدارس و دانشگاه‌ها باید این ظرفیت و قابلیت را داشته باشد که دانش‌آموزان و دانشجویان را در دوره‌های مختلف سنی به‌سوی آن غایت نزدیک کنند، اگر بخواهیم این مسئله محقق شود باید برنامه درسی مدارس رنگ و بوی معنوی داشته باشند، رنگ و بوی معنوی به این معنا که اهداف، محتوا، روش و سایر عناصر طوری طراحی شوند که یادگیرنده احساس کند رنگ و بوی زندگی‌اش آمیخته به معنویت است، یعنی کار را برای نزدیکی به خدا انجام می‌دهد، در کارهایش اخلاص دارد، از خدمت به دیگران لذت می‌برد، دارای صفاتی مانند صبر، سعه صدر، مهرورزی و مودت است و مواردی از این قبیل که ویژگی‌های بارز یک انسان معنوی هستند، چنین مواردی را باید در برنامه‌های درسی خودمان تقویت کنیم. این مطالب در واقع عصاره و چکیده نظریه مورد بحث است.
ملکی بیان کرد: این نظریه یک دیدگاه نوینی در برنامه درسی است، اساس این دیدگاه برنامه درسی معنوی مبتنی بر قرآن است که البته باید روی آن کار شود و چندین سال است که در حال کار روی آن هستم. تابحال سه نسخه از این بحث در محافل علمی ارائه داده‌ام ولی باز هم بحث را پخته‌تر خواهم کرد.
وی گفت: نسخه اولیه این کار در سال ۷۱ یا ۷۲ در کنفرانس ملی علوم انسانی که پژوهشگاه مطالعات فرهنگی وزارت علوم برگزار کرد ارائه کردم، نسخه دوم آن را با تغییراتی در دانشگاه علامه طباطبایی ارائه کردم و نسخه سوم این کار نیز یک مقدار پخته‌تر و کامل‌تر شده و در واقع از جهت استنتاج عناصر درسی از مبانی‌ آن پخته‌تر و کامل‌تر شده است.
معاون فرهنگی دانشگاه علامه طباطبایی در رابطه با گروه هدف این برنامه درسی اظهار کرد: منظور برنامه درسی به‌طور عام است؛ هم برنامه‌های درسی آموزش و پرورش و هم برنامه‌های درسی آموزش عالی می‌توانند بر اساس این الگو دلالت‌هایی به دست بیاورند و برنامه‌ درسی معنوی را طراحی کنند، رشته‌ها فروع این کار است. مانند درختی است که ریشه و تنه دارد فروع این درخت هم مواد درسی هستند که بر اساس این الگوی معنویت می‌توانند متناسب با ظرفیت خودشان در واقع نسبیتی با معنویت پیدا کنند.
ملکی به منابعی که در تدوین این نظریه از آن بهره برده اشاره و بیان کرد: قرآن، تفاسیر قرآن، منابع روایی، آثار آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی و آثار سایر بزرگانی که در این بحث کار کرده‌اند مورد استفاده قرار گرفتند، نوعاً از تفاسیر بیشتر استفاده کرده‌ام.